Bruising

Wat is bruising?

Bruising (Nederlands: blauwe plekken, medisch een contusie of hematoom) is de scenenaam voor blauwe plekken als gewild resultaat van impact play. Op checklists staat het apart van slaan zelf, omdat het niet om de handeling gaat maar om wat er dagen later nog te zien is.

Hoe een blauwe plek werkt

Een blauwe plek is volgens de encyclopedie een vorm van hematoom in weefsel, meestal veroorzaakt doordat haarvaatjes door een stoot beschadigd raken en er plaatselijk bloed vrijkomt. Thuisarts.nl zegt het korter: er is een bloedvaatje in je huid kapotgegaan, en zo is er bloed in je huid gekomen.

De kleuren komen van de afbraak van hemoglobine: rood en blauw bij een verse plek, groen door biliverdine, geel door bilirubine, en goudbruin door hemosiderine. Thuisarts.nl noemt dezelfde volgorde in het Nederlands: eerst blauw, rood, donkerbruin of zwart, en na een of twee dagen verandert de kleur. Wat mensen daaruit menen te lezen klopt zelden: een systematische review van Maguire en collega’s in Archives of Disease in Childhood vond dat elke kleur kan voorkomen bij verse, halfoude en oude plekken, en dat de ouderdom van een plek schatten uit de kleur “no scientific basis” heeft.

Over de duur zijn beide bronnen het eens. Lichte blauwe plekken genezen vrijwel volledig binnen twee weken, en na ongeveer twee weken is de kleur meestal weg.

Waar je op let

Praktisch: koel zo snel mogelijk nadat de plek is ontstaan, ongeveer vijftien minuten met een ijszak of een koude doek. Dat is het advies van thuisarts.nl en het scheelt in hoe groot het wordt.

Waar je vanaf blijft: het staartbeen en de heupbotten. Dat is de aanbeveling die bij billenkoek hoort en die hier net zo goed geldt, want een plek boven bot is een ander soort schade dan een plek in vlezig weefsel. Doffe voorwerpen dringen bovendien dieper door dan scherpe, dus ze geven eerder een blauwe plek dan een striem.

En wanneer je een arts belt: maak een afspraak als de plek na twee weken niet kleiner is geworden of de pijn niet is afgenomen. Bel meteen bij meerdere blauwe plekken binnen 24 uur zonder duidelijke aanleiding, bij tekenen van ontsteking, na een harde klap op het hoofd, of bij blauwe plekken rond beide ogen.

Bronnen

• Ik heb een blauwe plek. Thuisarts.nl, Nederlands Huisartsen Genootschap. Levert de omschrijving van een kapot bloedvaatje in de huid, het kleurverloop, de duur van ongeveer twee weken, het koeladvies van ongeveer vijftien minuten, en de situaties waarin je de huisarts belt.
• Bruise. Wikipedia. Levert de definitie als hematoom in weefsel door beschadigde haarvaatjes, de kleurstoffen achter het verloop van rood en blauw naar groen, geel en goudbruin, en de genezing van lichte plekken binnen twee weken.
• Can you age bruises accurately in children? A systematic review. Sabine Maguire, Mala K. Mann, John Sibert & Alison Kemp, Archives of Disease in Childhood 90(2), 187–189, 2005. Levert de bevinding dat elke kleur kan voorkomen bij verse, halfoude en oude plekken, en dat de ouderdom van een plek schatten uit de kleur “no scientific basis” heeft.
• Erotic spanking. Wikipedia. Levert de aanbeveling om het staartbeen en de heupbotten te vermijden, en het onderscheid tussen scherpe en doffe voorwerpen, waarbij doffe dieper in het weefsel doordringen.

Verwante begrippen

• Billenkoek. De handeling waar deze sporen het vaakst van komen, met de veilige plekken.
• Berkenroede. Gereedschap dat juist oppervlakkig prikt en dus minder blauw geeft.
• Bastinado. De tegenhanger: veel pijn, weinig zichtbaars, en precies daarom lastiger te doseren.
• Fire cupping. Een spoor dat met zuiging in plaats van met een klap ontstaat.
• Fireplay. Spel dat op de huid juist geen spoor hoort na te laten.
• Markeren. Het spoor als doel op zich, met de afspraak over plek en duur die daarbij hoort.
• Nawa-ato. Het lichtste spoor van allemaal: touwafdrukken die binnen een dag weg zijn.
• Impact play is waar blauwe plekken vandaan komen, en edgeplay de hoek waar ze het snelst ontstaan.