Huidhonger

Wat is huidhonger?

Huidhonger (Engels: skin hunger) is de sterke behoefte aan lichamelijk contact, aan aanraking via de huid. Het Algemeen Nederlands Woordenboek noemt het een behoefte “om gestreeld of aangeraakt te worden”, die zich vooral bij baby’s en ouderen laat zien en daarnaast in algemenere of seksuele zin geldt. Honger naar huid dus, niet per se naar seks.

Wat je huid eigenlijk vraagt

Er zit een apart zenuwkanaal voor. Dat is het gegeven waar het woord op rust.

Löken en collega’s lieten in 2009 in Nature Neuroscience zien dat er in de behaarde huid trage, onbemyeliniseerde vezels lopen die op een heel specifieke prikkel reageren. Ze noemen ze C-tactiele afferenten. Die vezels vuurden het hardst bij strijkbewegingen van 1 tot 10 centimeter per seconde, en precies díe snelheid noemden de proefpersonen het prettigst. De snelle vezels die je gebruikt om te voelen wát iets is, deden dat niet.

Wat daaruit volgt is nuchterder dan het klinkt. Je huid heeft één systeem dat vaststelt of iets scherp of warm of nat is, en een tweede dat vaststelt of iemand lief voor je is. Het tweede werkt op één tempo: langzaam. Een haastig klopje op je schouder valt buiten het bereik.

De onderzoekers noemen die vezels een bevoorrechte route voor aangename aanraking, waarschijnlijk bedoeld om lichaamscontact tussen mensen te melden. Dat verklaart waarom een korte omhelzing bij de deur zo weinig oplost, en waarom een hand die een minuut blijft liggen wel iets doet.

Hoe vaak het voorkomt

Vaker dan je zou denken, en ook zonder pandemie.

De onderzoeksgroep van Anouk Keizer in Utrecht mat het in Scientific Reports op drie momenten. Tijdens de lockdowns lag het verlangen naar aanraking hoog, dat was verwacht. Wat opviel is wat er daarna gebeurde. Een week na het opheffen van de maatregelen had 80 procent van de deelnemers nog steeds meer aanraking gewild dan het kreeg; in de meting van eind 2022, toen er vrijwel niets meer gold, was dat 78,2 procent. Tijdens de pandemie was het 86,1 procent.

De ernst zakte dus wel, de spreiding niet. Het aandeel mensen met een hoge score viel van 56,5 naar 26,7 en later 16,4 procent. Het aandeel dat er überhaupt last van had, bewoog nauwelijks.

Dezelfde auteurs wijzen op een Duitse meting van vóór corona, waarin 72,7 procent van een gewone steekproef in enige mate naar aanraking verlangde. Het is dus geen restverschijnsel van een bijzondere periode. De lockdowns hebben het zichtbaar gemaakt, niet veroorzaakt.

Waar het woord vandaan komt

Uit de babykamer, en later pas uit de rest van het huis.

Het ANW citeert een krantenvoorbeeld uit februari 1984 waarin iemand vertelt hoe hij tijdens zijn werk als clown op huidhonger stuitte bij “de mismaakten, de gestoorden, de ouderen, de niet-zo-mooien, de eenzamen”. Daarna duikt het woord vooral op in stukken over draagdoeken en pasgeborenen. Het semagram van het ANW noemt de oorzaak nog steeds in die volgorde: de tastzin heeft prikkels nodig, en bij oudere mensen blijft die tastzin lang volop werken terwijl lichamelijk contact wegvalt.

Dat is de reden dat het woord bij volwassenen vaak een beetje gek voelt. Het is geleend van baby’s. Terwijl het onderzoek laat zien dat er weinig baby-achtigs aan is.

Waarom de een er meer last van heeft dan de ander

Omdat je hechtingsstijl meebepaalt hoe hard het gemis aankomt.

Von Mohr, Kirsch en Fotopoulou legden in Royal Society Open Science 1746 mensen een vragenlijst voor tijdens de eerste lockdown. Na uitsluiting van deelnemers met een psychiatrische diagnose bleven er 1490 over. Het gemis van intieme aanraking hing samen met meer angst en meer eenzaamheid, en juist intieme aanraking was wat mensen het sterkst misten.

Daarna wordt het interessant. Hoe angstiger iemand gehecht was, hoe meer aanraking hij of zij wilde. Bij vermijdend gehechte mensen liep het andersom. Twee mensen in hetzelfde lege huis kunnen dus een compleet verschillende week hebben, en dat zegt niets over hoeveel ze om iemand geven.

Wat mensen verkeerd denken over huidhonger

“Het is een nette manier om te zeggen dat je seks wilt.” De vezels die het verschil maken zitten in de behaarde huid en reageren op traag strijken. Dat is een ander circuit dan opwinding.

“Het is een diagnose.” Nee. Het is een woord uit het gewone Nederlands, en het staat in geen enkel handboek als stoornis.

“Dat kwam door corona.” De Duitse meting van vóór de pandemie kwam al op 72,7 procent, en de Utrechtse metingen erna op 80 en 78,2 procent.

“Iedereen heeft er evenveel last van.” Bij angstige hechting neemt het verlangen toe, bij vermijdende hechting neemt het af.

“Een knuffel is een knuffel.” Op 1 tot 10 centimeter per seconde reageren die vezels het sterkst. Tempo doet er meetbaar toe.

Wat je hiermee kunt

• Noem het bij naam. Het scheelt dat er een woord voor is dat niets met seks te maken hoeft te hebben.
• Reken op traag. Een hand die blijft liggen doet meer dan drie snelle klopjes.
• Trek geen conclusie over je relatie als je partner er minder van merkt. Dat verschil hangt samen met hechting.
• Ga niet wachten tot het vanzelf omslaat. De cijfers na de lockdowns laten zien dat het niet zomaar wegzakt.
• Neem het serieus als het aan je vreet. Ga naar je huisarts wanneer somberheid of angst meespeelt; deze pagina legt een begrip uit en is geen medisch advies.

Meer lezen over huidhonger

Binnen deze begrippenlijst gaat aanraakarmoede over het tekort zelf, terwijl deze pagina over het verlangen gaat. Hechtingsstijl legt uit waarom dat verlangen per persoon zo verschilt, en libido beschrijft hoe zin in seks een eigen loop heeft die hier maar deels mee samenvalt.

Op deze site staat het uitgebreide verhaal in mijn artikel over huidhonger, en beschrijft professioneel knuffelen hoe aanraking zonder seks in de praktijk gaat.

Wat ik er zelf van zie

De vrouwen die mij hierover schrijven, beginnen bijna nooit met dit woord. Ze beginnen met een omweg: dat ze zich raar voelen, dat het nergens over gaat, dat ze eigenlijk niets missen. En dan komt er een zin als “ik ben al twee jaar door niemand vastgehouden”.

Wat me in die gesprekken opvalt, is hoe vaak het gaat over de dosis en niet over de daad. Niet zoenen, niet seks, gewoon een arm die blijft liggen tot de spanning eruit zakt. Dat kost tijd, en tijd is precies waar de meeste mensen het in hun eigen leven niet voor durven te vragen. Wil je die aanraking zonder dat er seks bij hoeft, dan is dat precies waar aanraking bij huidhonger voor bedoeld is.

Bronnen

• huidhonger. Algemeen Nederlands Woordenboek, Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert de definitie “sterke behoefte aan lichamelijk contact, aan aanraking via de huid, zoals die zich vooral bij baby’s en bejaarden manifesteert; ook in algemenere of seksuele zin: sterke behoefte aan huidcontact, om gestreeld of aangeraakt te worden”, de grammaticale gegevens (de-woord, geen meervoud), het semagram over de tastzin en oudere mensen, en het krantenvoorbeeld uit 28 februari 1984.
• Coding of pleasant touch by unmyelinated afferents in humans. Line S. Löken, Johan Wessberg, India Morrison, Francis McGlone & Håkan Olausson, Nature Neuroscience 12, 547–548, 2009 (DOI 10.1038/nn.2312). Levert de bevinding dat C-tactiele vezels het sterkst reageren op strijksnelheden van 1 tot 10 cm/s, dat proefpersonen precies die snelheden het prettigst noemden, dat gemyeliniseerde vezels dat patroon niet vertonen, en de conclusie dat C-tactiele vezels een bevoorrechte perifere route voor aangename aanraking vormen.
• Longing for touch post-COVID-19: current observations and future directions. Birgit Hasenack, Larissa L. Meijer, Anna van Harmelen, Krista E. Overvliet & Anouk Keizer, Scientific Reports 13, 2023 (DOI 10.1038/s41598-023-49113-1). Levert de prevalentiecijfers van 86,1 procent tijdens de pandemie tegenover 80 en 78,2 procent erna, de daling van hoge scores van 56,5 naar 26,7 en 16,4 procent, en de verwijzing naar de Duitse meting van vóór de pandemie waarin 72,7 procent in enige mate naar aanraking verlangde.
• Social touch deprivation during COVID-19: effects on psychological wellbeing and craving interpersonal touch. Mariana von Mohr, Louise P. Kirsch & Aikaterini Fotopoulou, Royal Society Open Science 8, 210287, 2021 (DOI 10.1098/rsos.210287). Levert de steekproef van 1746 deelnemers en de uiteindelijke 1490 na uitsluiting, de samenhang tussen het missen van intieme aanraking en meer angst en eenzaamheid, en de bevinding dat angstig gehechte mensen meer aanraking wilden terwijl vermijdend gehechte mensen het omgekeerde patroon lieten zien. De uitgeverspagina blokkeert geautomatiseerde toegang; dit is de tekst zoals PubMed Central hem publiceert.

Verwante begrippen

• Aanraakarmoede. Het tekort zelf, met wat onderzoek erover meet.
• Hechtingsstijl. Waarom hetzelfde gemis bij de een hard aankomt en bij de ander nauwelijks.
• Libido. Zin in seks, een ander spoor dat hier vaak mee wordt verward.
• Nazorg. Aanraking met een duidelijke functie, na afloop van iets intensiefs.