Angstige hechting

Wat is angstige hechting?

Angstige hechting (Engels: anxious attachment, ook anxious-ambivalent) is een hechtingsstijl waarin het verlangen naar nabijheid groot is en de zekerheid erover klein. Iemand zoekt veel contact en is tegelijk voortdurend alert op tekenen dat de ander afstand neemt. Dat leidt tot checken, om bevestiging vragen, en zich afvragen of je genoeg bent.

Waar het patroon vandaan komt

Uit onderzoek naar hoe jonge kinderen op afwezigheid reageren.

Mary Ainsworth keek in de Strange Situation hoe eenjarigen zich gedroegen als hun moeder de kamer verliet en weer terugkwam. Ze zag drie patronen. Kinderen die rustig verder speelden en zich lieten troosten, veilig. Kinderen die weinig reactie toonden, vermijdend. En een derde groep die niet tot bedaren kwam: die verlangde hevig naar de moeder en duwde haar tegelijk weg zodra ze terug was. Dat laatste noemde Ainsworth angstig-ambivalent. Het verlangen en het wantrouwen zaten in dezelfde beweging.

Ze zag dit vooral bij kinderen die wisselende verzorging kregen. Wie niet weet of zijn behoefte gehoord wordt, blijft extra alert op elk klein signaal. Later lieten Hazan en Shaver zien dat dezelfde drie patronen terugkomen in hoe volwassenen romantische liefde beleven, gedragen door de innerlijke beelden die iemand van zichzelf en de ander heeft.

Hoe het zich in relaties laat zien

Niet met één symptoom, maar met een handvol gedragingen die uit dezelfde onrust komen.

Mensen met angstige hechting:

• zoeken veel contact, met berichtjes, bellen, willen weten waar de ander is;
• schrikken van kleine afstanden, een uitgesteld antwoord voelt al als dreiging;
• vragen vaak om bevestiging, “hou je van me”, “blijf je”;
• hebben moeite met de zelfstandigheid van de ander, een avond apart voelt als verlies;
• gebruiken intimiteit als geruststelling, seks en aanraking als bewijs dat het nog goed zit;
• reageren sterk op afwijzing, een kleine opmerking landt als een groot signaal.

Bartholomew en Horowitz brachten volwassen hechting onder in een model met vier categorieën, opgebouwd uit twee assen: hoeveel angst iemand heeft om verlaten te worden, en hoeveel hij nabijheid vermijdt. Angstige hechting zit hoog op de eerste as en laag op de tweede. Veel behoefte aan de ander, weinig neiging om weg te gaan. De energie gaat naar het bewaken van de band, niet naar de rust erin.

Wat angstige hechting niet is

“Het is een karaktergebrek.” Nee. Angstige hechting is geen persoonlijkheidstype, maar een aangeleerd patroon, een manier om met onzekerheid om te gaan die ooit ergens logisch was. Je bent niet te veel. Je hebt geleerd scherp op te letten.

“Wie angstig gehecht is, blijft dat.” Niet per se. Hazan en Shaver vonden dat de verhouding tussen de stijlen bij volwassenen ongeveer gelijk blijft aan die bij baby’s, maar stabiel is niet hetzelfde als onveranderlijk. Met genoeg ervaringen van betrouwbare nabijheid kan het patroon zachter worden.

“Het is de schuld van je partner.” Zelden zo simpel. Het patroon zit in jou, maar het wordt wakker in wat er tussen jullie gebeurt. Een partner die voorspelbaar aanwezig is, maakt het rustiger. Een die heet en koud speelt, wakkert het aan.

Wat ik ervan zie

Ik ben Victor, gigolo, en opgeleid als psychotherapeut. Bijna nooit is de angst zelf het probleem. De schaamte eroverheen wel. Vrouwen die veel bevestiging nodig hebben, vinden dat vaak zwak van zichzelf en gaan het verbergen. Dan wordt het erger, want een onuitgesproken behoefte gaat harder duwen. Ik merk dat het rustiger wordt zodra iemand de behoefte gewoon durft te benoemen, zonder er meteen een oordeel bij te hangen. “Ik word onzeker als ik niks hoor” levert meer op dan een avond stiekem checken.

Wat je hiermee kunt

• Herken het patroon, niet jezelf als het probleem. Het is iets wat je doet als je onzeker bent, geen wie-je-bent.
• Onderscheid verlangen van angst. Dat je veel contact wilt, betekent niet dat de ander weg wil, het betekent dat jij onrust voelt.
• Benoem wat je nodig hebt in plaats van te checken. “Ik wil even horen dat het goed zit” werkt beter dan tien keer vragen waar iemand is.
• Oefen kleine stukjes afstand. Merk dat de ander weggaat en terugkomt, en dat jij intussen heel blijft.
• Zoek hulp als het je relaties blijft dwarszitten. Een relatietherapeut die met hechting werkt, kan het patroon met je uit elkaar halen, en dat is geen zwakte maar verstand.

Meer weten over angstige hechting

Op deze site legt de pagina over hechtingsstijl het hele model uit, en beschrijft huidhonger waarom de behoefte aan aanraking bij angstige hechting juist toeneemt.

Buiten deze site geeft het onderzoek van Hazan en Shaver de klassieke vertaling van hechting naar volwassen liefde, en beschrijft de encyclopedie-ingang over hechting bij volwassenen hoe de stijlen zich tot elkaar verhouden.

Waar dit op deze site past

Speelt angstige hechting mee in wat je bij intimiteit zoekt, bijvoorbeeld doordat je juist rond een afspraak veel bevestiging nodig hebt, dan mag dat er zijn. Ik werk rustig en voorspelbaar, en je kunt vooraf zeggen wat je nodig hebt. Bij mijn diensten lees je hoe een afspraak verloopt. Wil je eerst gewoon je verhaal kwijt, dan kan dat ook.

Bronnen

• Romantic Love Conceptualized as an Attachment Process. Cindy Hazan & Phillip Shaver, Journal of Personality and Social Psychology 52(3), 511-524, 1987. Levert dat de drie hechtingspatronen uit de kindertijd terugkomen bij volwassenen, dat hun onderlinge verhouding ongeveer gelijk blijft, en dat de stijlen samenhangen met de innerlijke beelden die iemand van zichzelf en van relaties heeft.
• Attachment, Exploration, and Separation: Illustrated by the Behavior of One-Year-Olds in a Strange Situation. Mary D. Ainsworth & Silvia M. Bell, Child Development 41(1), 49-67, 1970. Levert de Strange Situation en het angstig-ambivalente patroon: kinderen die hevig naar de moeder verlangen en haar tegelijk niet kunnen aanvaarden zodra ze terug is.
• Attachment Styles Among Young Adults: A Test of a Four-Category Model. Kim Bartholomew & Leonard M. Horowitz, Journal of Personality and Social Psychology 61(2), 226-244, 1991 (DOI 10.1037/0022-3514.61.2.226). Het model met vier categorieën voor volwassen hechting, opgebouwd uit de assen angst en vermijding. Alleen de bibliografische gegevens zijn geverifieerd via de Crossref-API; de uitgever blokkeert geautomatiseerde toegang, dus aan dit artikel wordt geen woordelijk citaat ontleend.

Verwante begrippen

• Hechtingsstijl. Het overkoepelende model waarvan angstige hechting één patroon is.
• Huidhonger. Het verlangen naar aanraking, dat bij angstige hechting toeneemt.
• Achtervolger-vluchterpatroon. Het conflictgedrag waarin hechtingsangst het duidelijkst zichtbaar wordt.
• Vecht-of-vluchtreactie. De alarmreactie op dreiging, verwant aan de onrust die angstige hechting aanjaagt.
• Aftercare. Het samen bijkomen na afloop, waarin hechtingspatronen zichtbaar worden.