Aanraakarmoede

Wat is aanraakarmoede?

Aanraakarmoede (Engels: touch deprivation) is een langdurig tekort aan lichamelijk contact met andere mensen. Het beschrijft de omstandigheid en niet het gevoel: je kunt aanraakarmoede hebben zonder er iets van te merken. Huidhonger is het verlangen dat er wel of niet uit voortkomt.

Wat het onderscheidt van huidhonger

Het verschil zit in wat je meet.

Aanraakarmoede is te tellen: hoeveel keer per dag raakt iemand je aan. Huidhonger is een beleving en wordt uitgevraagd. Iemand kan wekenlang door niemand worden aangeraakt en daar weinig van merken, terwijl iemand anders met een partner in huis en collega’s om zich heen wel degelijk een tekort voelt. Dat is geen tegenspraak. Het is het verschil tussen een situatie en een ervaring.

Er is nog een verschil, en dat is er een van taal. Het Algemeen Nederlands Woordenboek heeft wél een artikel over huidhonger en geeft bij aanraakarmoede terug dat het “(nog) niet in het ANW” staat. Het is dus een vertaling van het Engelse begrip die de woordenboeken nog niet hebben ingehaald.

Wat het onderzoek laat zien

Dat het niet iedereen even hard raakt, en dat je vooraf kunt zien wie.

Antje Gerdes en collega’s vroegen in Frontiers in Psychology aan 287 Duitsers hoe vaak ze op een dag werden aangeraakt, thuis en op het werk, vóór en tijdens de coronamaatregelen. In beide contexten zakte het. Maar wie een relatie had, hield het persoonlijke contact op ongeveer hetzelfde niveau, en wie er geen had niet.

Het welbevinden daalde over de hele groep, en die daling was kleiner bij mensen die meer aanraking hadden, ongeacht of ze een relatie hadden of niet. De auteurs noemen aanraking daarom een factor in veerkracht, en wijzen mensen zonder partner aan als de groep die het meest kwetsbaar is voor wat er gebeurt als het contact wegvalt.

Francesco Bruno en collega’s vonden bij 991 Italianen in Brain Sciences dat de frequentie van knuffels met een huisgenoot-partner samenhing met minder depressieve symptomen. Ook daar gaat het om samenhang en niet om oorzaak.

Wat je hiermee kunt

• Tel het een week. Hoe vaak word je door iemand aangeraakt? Het antwoord verrast de meeste mensen.
• Neem het serieus als je alleen woont. Dat is de groep waar het onderzoek naar wijst.
• Ga naar je huisarts als er somberheid, angst of aanhoudende eenzaamheid meespeelt. Dit is een begrip en geen diagnose, en deze pagina geeft geen medisch advies.

Aanraking met een afgesproken functie, en verder niets, is wel iets wat ik aanbied. Wat dat is en hoe het gaat, staat bij aanraking en huidhonger.

Bronnen

• Social touch deprivation during the COVID-19 pandemic and reduced well-being. Antje B. M. Gerdes, Svenja Mareike Roether & Georg W. Alpers, Frontiers in Psychology 16, 1672502 (DOI 10.3389/fpsyg.2025.1672502). Levert de opzet (online vragenlijst in Duitsland, N = 287, 77,5 procent vrouw, met een schatting van het aantal aanraakmomenten per dag vóór en tijdens de maatregelen), de bevinding dat aanraking in zowel de persoonlijke als de professionele context afnam, dat mensen met een relatie het persoonlijke contact relatief stabiel hielden en mensen zonder relatie niet, en dat de daling in welbevinden kleiner was bij wie meer aanraking had, ongeacht relatiestatus.
• Positive Touch Deprivation during the COVID-19 Pandemic: Effects on Anxiety, Stress, and Depression among Italian General Population. Francesco Bruno, Carlotta Tagliaferro, Sonia Canterini e.a., Brain Sciences 13(4), 540, 2023 (DOI 10.3390/brainsci13040540). Levert de steekproef van 991 Italiaanse deelnemers (gemiddelde leeftijd 34,43 jaar) en de bevinding dat de frequentie van knuffels met een samenwonende partner samenhing met minder depressieve symptomen.
• aanraakarmoede. Algemeen Nederlands Woordenboek, Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert het geverifieerde negatief: op 12 augustus 2026 antwoordt het ANW op dit trefwoord dat het artikel “(nog) niet in het ANW” staat, terwijl huidhonger er wel een volledig artikel heeft.

Verwante begrippen

• Huidhonger. Het verlangen dat uit dit tekort kan voortkomen, met de cijfers en de zenuwbaan erachter.
• Hechtingsstijl. Waarom hetzelfde tekort bij de een hard aankomt en bij de ander nauwelijks.
• Nazorg. Aanraking met een afgesproken functie, aan het einde van iets intensiefs.