Hoofdkap

Wat is een hoofdkap?

Een hoofdkap (Engels: hood) is een kap die het hele hoofd of een deel ervan afsluit en zo zicht, gehoor en een stuk eigen identiteit wegneemt. Een hoofdkap is gereedschap voor zintuiglijke deprivatie. Wie er een opzet raakt meer kwijt dan zicht alleen; ook het overzicht over wat er in de kamer gebeurt verdwijnt.

Wat een hoofdkap met iemand doet

Een hoofdkap drukt allebei de knoppen waar claustrofobie uit bestaat.

Radomsky, Rachman, Thordarson, McIsaac en Teachman bouwden in 2001 de Claustrophobia Questionnaire op de hypothese dat claustrofobie uit twee onderscheiden maar verwante angsten bestaat: angst voor verstikking en angst voor beperking. Een kap raakt ze tegelijk. Hij ligt over de ademweg, en hij sluit af. De Nederlandstalige validatie van diezelfde vragenlijst legde 23 mensen negen situaties voor met verstikking, beperking of allebei, en juist die laatste categorie is waar een hoofdkap in valt.

Hoe vaak het misgaat is buiten BDSM wél geteld. Napp en collega’s volgden 6.520 opeenvolgende patiënten die een MRI-onderzoek kregen; bij 9,8 procent trad een claustrofobisch voorval op. Een scanner is geen kap, dus dat cijfer is geen voorspelling. Maar het geeft wel de orde van grootte: ongeveer één op de tien mensen loopt vast in een besloten ruimte waar ze vrijwillig in stapten.

Hoe een hoofdkap in een scène wordt gebruikt

Zelden als eerste stap, en meestal als sluitstuk van een opbouw.

De gebruikelijke volgorde is blinddoek, dan oordoppen of muziek, dan pas de kap. Wat ik zelf zie is dat de kap het beste omgaat als iemand al ligt of vastzit en niet meer hoeft na te denken over waar hij staat. Het artikel hoofdkappen en zintuiglijke deprivatie beschrijft dat verloop uitgebreider.

Wat je onder een kap kwijtraakt is ook je stem: praten gaat slecht en verstaan gaat nog slechter. Daarom verschuift de communicatie naar aanraking, en spreken mensen doorgaans een vast tikpatroon af voordat de kap omgaat.

Waar je op let bij een hoofdkap

• Vraag vooraf naar de MRI-scan. “Heb je er ooit een gehad, en hoe ging dat?” is de nuttigste vraag die je kunt stellen, want dat is voor de meeste mensen de enige besloten ruimte waar ze ooit in hebben gelegen.
• Spreek een tijd af en zeg die hardop, want tijdsgevoel is het eerste dat onder een kap verdwijnt.
• Blijf praten tegen iemand die niets ziet, ook als je alleen maar zegt dat je er nog bent.
• Haal de kap eraf bij snelle, oppervlakkige ademhaling, ook als er geen stopwoord klinkt; onder een kap komt dat woord er vaak niet uit.
• Stapel niet. Een kap plus een gag plus vastliggen is drie beperkingen tegelijk bij iemand die er nog geen één kent.

Waar dit op deze site past

Nieuwsgierig hoe het is om niets meer te zien of te horen, maar niet zeker of je dat aankunt? Dan is dat precies iets om vooraf te bespreken in plaats van ter plekke uit te vinden. De dienstpagina over de BDSM-date beschrijft hoe zo’n opbouw eruitziet.

Bronnen

• The Claustrophobia Questionnaire. Adam S. Radomsky, Stanley Rachman, Dana S. Thordarson, Hugh K. McIsaac & Bethany A. Teachman, Journal of Anxiety Disorders 15(4), 287–297, 2001 (DOI 10.1016/s0887-6185(01)00064-0). Levert de hypothese waarop de vragenlijst is gebouwd en die er in vier samenhangende deelstudies mee is getoetst: claustrofobie bestaat uit twee onderscheiden maar verwante angsten, de angst voor verstikking en de angst voor beperking.
• Analysis and Prediction of Claustrophobia during MR Imaging with the Claustrophobia Questionnaire. Adriane E. Napp, Judith Enders, Robert Roehle, Gerd Diederichs, Matthias Rief, Elke Zimmermann, Peter Martus & Marc Dewey, Radiology 283(1), 2017 (DOI 10.1148/radiol.2016160476). Prospectief onderzoek van achttien maanden in één centrum onder 6.520 opeenvolgende patiënten. Levert het percentage van 9,8 (640 van 6.520, 95%-betrouwbaarheidsinterval 9,1 tot 10,6) voor een claustrofobisch voorval tijdens een MRI-onderzoek. Dit cijfer gaat over een scanner en niet over een kap; het staat hier als ordegrootte, niet als voorspelling.
• The Dutch Claustrophobia Questionnaire: psychometric properties and predictive validity. Ilse Van Diest, Dirk Smits, Dorien Decremer, Leen Maes & Laurence Claes, Journal of Anxiety Disorders 24(7), 2010 (DOI 10.1016/j.janxdis.2010.05.003). Levert de bevestiging van dezelfde tweefactorstructuur in het Nederlands, en de opzet van de tweede deelstudie waarin 23 deelnemers elk aan negen claustrofobische situaties werden blootgesteld met elementen van verstikking, beperking of allebei.

Verwante begrippen

• Deprivatie. Het principe waar de hoofdkap het zwaarste gereedschap van is.
• Blinddoek. De stap die er in een verstandige opbouw aan voorafgaat.
• Gasmasker. De kap waarbij ook het ademen zelf wordt gestuurd.
• Bodybag. Dezelfde twee angsten, maar dan om de rest van het lichaam.
• Ademcontrole. De grens die je passeert zodra de ademopening wordt afgedekt.
• Gag. De beperking die er het vaakst bij wordt gestapeld, en waarom dat zelden een goed idee is.
• Latex. Waar het rubber vandaan komt, waarom het glimt en bij wie het niet op de huid mag.
• Masker. Alleen het gezicht bedekt, met anonimiteit als doel in plaats van deprivatie.
• Sensory deprivation. Het Engelse begrip erboven, met de tijdsgrens en het probleem van een stopwoord dat niemand hoort.
• Zintuiglijke deprivatie. Datzelfde begrip in het Nederlands, en waarom die vorm zo weinig wordt gebruikt.
• Vacuümbed. De uitvoering voor het hele lichaam, waar je jezelf niet uit kunt bevrijden.