Anorgasmie

Wat is anorgasmie?

Anorgasmie (Engels: anorgasmia) is het moeilijk of helemaal niet kunnen klaarkomen, ook als er genoeg prikkeling en opwinding is. Het betekent niet dat je gevoelloos of kapot bent. Het komt vaak voor, vooral bij vrouwen, en de oorzaken lopen van lichamelijk tot spanning, verwachtingen en simpelweg niet weten wat je nodig hebt.

Hoe anorgasmie zich voordoet

Niet iedereen ervaart het hetzelfde. Sommige vrouwen zijn nog nooit klaargekomen, wat primair heet. Anderen konden het wel en nu niet meer, wat secundair heet. En weer anderen komen in hun eentje wel klaar, of op één bepaalde manier, maar niet met een partner. Dat onderscheid doet ertoe, want het wijst vaak al naar de richting van de oorzaak. Een veelvoorkomend beeld: iemand komt alleen moeiteloos klaar, maar samen lukt het niet. Dan gaat het zelden om haar lichaam, en meestal om spanning, tempo of aanraking die niet aansluit. Precies daarom is de eerste vraag die een arts of seksuoloog stelt bijna altijd of het in je eentje wel lukt, want het antwoord daarop scheelt een wereld aan onderzoek.

Waar anorgasmie vandaan komt

Anorgasmie heeft zelden één oorzaak. Meestal spelen er meerdere tegelijk, en het helpt ze uit elkaar te houden. Een literatuuroverzicht van Ishak en collega’s laat zien hoeveel er tegelijk kan meespelen.

• Lichamelijk. Hormonale veranderingen, bepaalde medicijnen (vooral SSRI’s tegen depressie), en aandoeningen als diabetes of schildklierproblemen. Dit is informatie voor een arts, niet iets om zelf op te lossen.
• Psychisch. Stress, angst, somberheid of een nare ervaring vroeger. Prestatiedruk werkt averechts: je bent bang dat het niet lukt, je spant je aan, en juist daardoor lukt het niet.
• Relationeel. Een partner die niet weet wat je nodig hebt, of aan wie je het nooit hebt verteld. Raden gaat niet.
• Kennis. Volgens Thuisarts komen de meeste vrouwen klaar via de clitoris en niet via penetratie alleen, en dat wordt nergens goed uitgelegd.

Vaak zit het in meer dan één hoek tegelijk, en dat is precies waarom een simpele oplossing zelden bestaat: wie alleen naar het lichaam kijkt mist de spanning, en wie alleen naar het hoofd kijkt mist een medicijn dat toevallig meespeelt. Het loont dus om eerst uit te zoeken wélke hoek het zwaarst weegt.

Waarom het vaak niet aan jou ligt

Het gevoel dat er iets mis is met jou is meestal onterecht. Het patroon is systematisch, niet persoonlijk. In een groot Amerikaans onderzoek zei 95 procent van de heteroseksuele mannen meestal of altijd klaar te komen bij seks, tegenover 65 procent van de heteroseksuele vrouwen. Diezelfde vrouwen kwamen wel vaker klaar bij masturbatie en in relaties met vrouwen. Dat is een veelzeggende aanwijzing. De reden zit vooral in hoe hetero seks is ingericht: penetratie prikkelt de clitoris veel minder direct. Die kloof heet de orgasmekloof. Hij zegt iets over gewoontes, niet over jouw lijf. Wat dat betekent, is eigenlijk bemoedigend. Kom je in je eentje wel klaar maar samen niet, dan werkt je lichaam prima en gaat het om de omstandigheden: het tempo, de aanraking, en of je je veilig genoeg voelt om je te laten gaan.

Wat anorgasmie niet is

“Je bent frigide.” Een oud woord dat medisch niets betekent. Niet klaarkomen zegt niets over hoeveel je voelt of verlangt.

“Je hebt iets fout gedaan.” Nee. Vaak heeft je partner alleen niet geweten wat je nodig hebt, omdat het nooit is gezegd. Dat is informatie, geen schuld.

“Orgasme is het doel van seks.” Niet per se. Veel vrouwen hebben fijne, bevredigende seks zonder, en juist de druk om te moeten is een van de dingen die het tegenwerken.

“Als het niet vanzelf komt, komt het nooit.” Onwaar. Bij veel vrouwen verandert er juist iets zodra de druk eraf gaat, omdat een lichaam zich pas overgeeft als het niet meer hoeft. Dat is geen wilskracht, maar het tegenovergestelde daarvan.

Wat je zelf kunt verkennen

Dit is geen behandeling, wel een richting.

• Leer je eigen lichaam kennen. Ontdek in je eentje, zonder druk, wat prettig voelt. Weet jij het niet, dan weet je partner het zeker niet.
• Zeg wat je voelt. “Dit is fijn” of “hier heb ik moeite mee” is informatie die een partner nodig heeft, geen kritiek.
• Haal de haast eruit. Veel vrouwen schakelen pas in als ze zich veilig voelen en de tijd krijgen.
• Check je medicijnen bij een arts. SSRI’s en sommige andere middelen kunnen klaarkomen bemoeilijken. Pas nooit zelf je dosis aan.

Blijft het aanhouden en zit het je dwars, bespreek het dan met je huisarts, want die kan meekijken naar je gezondheid en je medicijnen en zo nodig doorverwijzen naar een seksuoloog. Thuisarts.nl geeft je daarvoor een betrouwbaar startpunt. Een seksuoloog kan helpen als er spanning, trauma of een vastgelopen patroon meespeelt.

Waar dit op deze site past

Ik ben geen arts en behandel anorgasmie niet. Wat ik wel doe, is rustig werken en zonder klok, en dat is precies waar veel vrouwen zeggen dat er ruimte ontstaat. Zoek je een ontmoeting waarin niets moet, ook geen orgasme, kijk dan bij mijn diensten. Praten kan altijd, en het verplicht tot niets.

Bronnen

• Ik kom niet klaar (vrouw). Thuisarts.nl. Levert dat ongeveer één op de vier vrouwen regelmatig moeite heeft met klaarkomen, dat de meeste vrouwen klaarkomen via de clitoris en niet via penetratie alleen, dat SSRI’s het kunnen bemoeilijken, en dat je seksuele klachten met je huisarts kunt bespreken.
• Differences in Orgasm Frequency Among Gay, Lesbian, Bisexual, and Heterosexual Men and Women in a U.S. National Sample. David A. Frederick, H. Kate St. John, Justin R. Garcia & Elisabeth A. Lloyd, Archives of Sexual Behavior 47(1), 273-288, 2018. Levert de orgasmekloof: 95 procent van de heteroseksuele mannen komt meestal of altijd klaar bij seks, tegenover 65 procent van de heteroseksuele vrouwen.
• Disorders of Orgasm in Women: A Literature Review of Etiology and Current Treatments. Waguih William IsHak, Anna Bokarius, Jessica K. Jeffrey e.a., The Journal of Sexual Medicine 7(10), 3254-3268, 2010. Levert dat orgasmestoornissen tot een kwart van de vrouwen treffen en dat de oorzaken en behandelingen breed gedocumenteerd zijn.

Verwante begrippen

• Seksuele responscyclus. Het model van opwinding, plateau en orgasme, waar anorgasmie in de plateaufase blijft steken.
• Vaginisme. Onwillekeurige spierspanning die penetratie bemoeilijkt, iets anders dan anorgasmie maar het kan samengaan.
• Libido. De zin in seks, die los staat van anorgasmie: je kunt volop zin hebben en toch niet klaarkomen.