Onzeker in bed: waar het vandaan komt en wat helpt

Onzeker in bed ben je bijna nooit door je lichaam, maar door je hoofd. Terwijl je vrijt stap je uit het moment en bekijk je jezelf van een afstand: doe ik dit wel goed, vindt hij mij nog mooi. Die zelfcontrole dooft je opwinding voordat die op gang komt. Je wordt minder onzeker in bed zodra je stopt met kijken en weer begint te voelen.

Door Victor, gigolo in Amsterdam.

Waarom ben ik zo onzeker in bed?

Onzeker in bed zijn komt zelden doordat er iets mis is met jou. Het komt doordat je aandacht op het verkeerde moment naar binnen keert.

In bed ben je zichtbaar, en zichtbaar zijn maakt dat je op jezelf gaat letten. Je let op je buik. Op het geluid dat je maakt. Op hoe lang het duurt voor er iets op gang komt. In die blik zit van alles. Een opmerking van vijftien jaar terug die nog ergens nagalmt. Een beeld uit een film over hoe seks eruit zou moeten zien. Of een keer dat je iets liet merken en er niets terugkwam.

Ik hoor je al denken: dan ligt het dus aan mij. Nee. Voor veel vrouwen voelt dit als faalangst in bed, de angst dat je tekortschiet nog voordat er iets gebeurd is. Die angst gaat niet over kunde. Niemand hoeft hier iets te kunnen. Hij gaat over de verwachting dat je beoordeeld wordt, en die verwachting is bijna altijd luider dan de werkelijkheid.

Wat is spectatoring, en waarom dooft het je opwinding?

Spectatoring is het van een afstand naar jezelf kijken tijdens seks, alsof je toeschouwer bent van je eigen lijf. Masters en Johnson bedachten de term toen ze zagen hoe vaak mensen in bed niet meedoen maar meekijken.

Je splitst in tweeën. Een deel van je doet, een ander deel staat ernaast en geeft cijfers. En dat tweede deel wint bijna altijd, want oordelen slurpt zoveel aandacht op dat er weinig overblijft om nog iets te voelen.

Daar zit het echte mechanisme. Opwinding heeft aandacht nodig die naar je lijf gaat, naar wat je voelt en ruikt. Onderzoek laat zien dat aandacht die juist naar binnen keert, naar hoe je overkomt, de opwinding verlaagt in plaats van verhoogt. Je kunt niet tegelijk de toeschouwer zijn en degene die geniet. Het is het een of het ander.

Waarom werkt presteren precies averechts?

Presteren werkt averechts omdat verlangen en opwinding bij veel vrouwen responsief zijn: ze ontstaan tijdens de seks, niet ervoor. De zin komt pas opdagen als er al iets prettigs aan de gang is. Zelden andersom.

Dat is belangrijk, want presteren vraagt precies het omgekeerde. Het vraagt dat je op afroep opgewonden bent, op het juiste moment, in de juiste mate. Zo werkt je lichaam niet. Hoe langer je op de zin wacht voordat je iets doet, hoe langer je blijft wachten, want die zin zat aan de andere kant van de eerste aanraking.

Stel je je opwinding voor als een systeem met een gaspedaal en een rem. Prettige, veilige dingen geven gas. Zorgen geven rem: de gedachte dat je faalt, of dat hij ongeduldig wordt. Je kunt het gaspedaal intrappen zoveel je wilt, zolang je voet ook op de rem staat gebeurt er niets. Onzekerheid is bijna altijd de rem. En seksueel zelfvertrouwen groeit niet door harder gas te geven, maar door die rem los te laten.

Hoe word ik minder onzeker in bed?

Je wordt minder onzeker in bed door uit je hoofd te stappen en terug in je lijf te komen, en door de lat van presteren helemaal weg te halen. Dat klinkt vaag, dus hier is het concreet.

Terug in je lijf. Merk je dat je jezelf staat te beoordelen, verleg dan je aandacht naar één ding dat je voelt. De warmte van een hand, een ademhaling, de stof van het laken. Niet om jezelf te dwingen, maar omdat voelen en kijken niet samengaan. Je kunt maar op één plek tegelijk zijn.
Sensatie, niet prestatie. Er is geen eindstreep. Een orgasme hoeft niet, en snel klaarkomen al helemaal niet. Zodra iets moet, is het presteren, en presteren is de rem.
Neem de tijd, meer dan je denkt. Reken op een half uur alleen al om te landen. Dat is geen verloren tijd, het is de opwarmronde. Wie na tien minuten resultaat wil, duwt op het gaspedaal terwijl de rem nog vaststaat.
Zeg het vooraf. Eén zin, van tevoren, haalt de helft van de spanning weg. “Ik ben hier onzeker over” of “ik heb even tijd nodig om op gang te komen” verandert de hele avond. Je bent dan niet meer bezig het te verbergen, en verbergen kost precies de aandacht die je nodig hebt om iets te voelen.

Geen van deze dingen is een trucje. Het is steeds dezelfde beweging: de toeschouwer het zwijgen opleggen, zodat er weer iemand overblijft die er gewoon is.

Gaat dat vanzelf over met meer ervaring?

Niet automatisch. Meer partners of meer kilometers maken je niet minder onzeker in bed, want de toeschouwer reist gewoon mee. Je kunt honderd keer seks hebben en honderd keer naast jezelf blijven staan.

Wat wél iets verschuift, is één keer meemaken dat er niet geoordeeld wordt. Dat je lijf iets doet terwijl niemand meekijkt met een rapportcijfer. Zo’n ervaring landt dieper dan welk advies ook, en seksueel zelfvertrouwen bouwt zich daar vanaf op. Niet vanuit het idee dat je het kunt, maar vanuit de herinnering dat het een keer vanzelf ging.

Dat is ook waarom het in je eentje maar half werkt. Alleen voel je de angst niet die juist opkomt zodra er iemand bij is, dus oefen je niet wat je eigenlijk wilt leren. Het verschil zit hem erin dat je ontspannen raakt terwijl er wél iemand naast je ligt, iemand die niets van je nodig heeft.

Wat verandert er bij een afspraak zonder inzet?

Bij een afspraak zonder inzet valt de toeschouwer weg, want er is niemand die je tevreden moet stellen en niets dat je moet bewijzen. Precies de situatie waarin die zelfcontrole het minst grip op je heeft.

Niets is wederzijds, en dat lucht op. Jij hoeft niks terug te doen, en er is geen ander wiens plezier jij in de gaten moet houden. De aandacht gaat maar één kant op, naar jou. Geen ochtend erna waarin een blik of een zin ineens betekenis krijgt. Dus ook niks om je op voor te bereiden.

Zo ziet een rustige, aandachtige afspraak eruit, en bij intiem samenzijn beschrijf ik precies hoe we dat samen opbouwen. Is het je eerste keer met iemand nieuw, dan gaat het nog trager en helemaal in jouw eigen tempo. En zit je vooral met de vraag of je te oud, te gewoon of te onzeker bent om dit te doen, dan vind je daar een eerlijk antwoord op bij Twijfel je nog?.

Dit speelt trouwens breder dan één avond met mij. Hoe seksueel zelfvertrouwen groeit binnen een relatie, en wat het inhuren van een mannelijke escort daarin doet, schreef ik apart uit in zelfvertrouwen in bed vergroten. Dat is een ander verhaal dan dit, en krijgt daar zijn eigen ruimte.

Wat vrouwen me achteraf vertellen, gaat zelden over hun prestatie. Het gaat erover dat hun hoofd een paar uur stil was. Dat ze er gewoon waren, zonder stem die meekeek en cijfers gaf. Voor sommigen was dat voor het eerst in jaren. Wil je ontdekken hoe dat voor jou zou zijn, zonder dat er iets van afhangt, dan kun je rustig een keer een afspraak boeken.