Begrippenlijst
Seksueel zelfbeeld
Het beeld dat je van jezelf als seksueel wezen hebt, en hoe het je keuzes en plezier stuurt.
Wat is seksueel zelfbeeld?
Seksueel zelfbeeld (Engels: sexual self-concept) is het beeld dat je van jezelf als seksueel wezen hebt: hoe je je voelt over je eigen seksualiteit, je lichaam en je aantrekkelijkheid. Het stuurt mede welke keuzes je maakt en hoe vrij je je voelt bij seks. Een sterk seksueel zelfbeeld hangt samen met meer seksuele tevredenheid.
| Engelse term | sexual self-concept, ook sexual self-esteem |
| Ook bekend als | seksueel zelfvertrouwen |
| Wat het is | je beeld en gevoel over jezelf als seksueel wezen |
| Onderdelen | seksueel zelfvertrouwen, openheid en seksuele angst |
| Waarom het telt | het beïnvloedt bijna elke seksuele keuze die je maakt |
| Verwant aan | seksuele schaamte en sekspositief |
Hoe seksueel zelfbeeld in de praktijk doorwerkt
Je merkt het vaak pas als het tegenzit. Neem een vrouw die zich in de slaapkamer voortdurend afvraagt hoe ze eruitziet, in plaats van te voelen wat er gebeurt. Dat is seksueel zelfbeeld dat in de weg zit. Mensen met een negatief zelfbeeld hebben moeite om zich op een natuurlijke manier aan een partner te laten zien, wat angst geeft en de behoefte aan intimiteit verkleint. Ze voelen zich constant beoordeeld. Een sterker zelfbeeld doet het omgekeerde: het maakt ruimte om aanwezig te zijn in plaats van jezelf te controleren.
Waar het uit is opgebouwd
Seksueel zelfbeeld is niet één ding. Volgens Evans-Paulson en collega’s (2021) is het je kijk op je eigen seksualiteit en je gevoel over jezelf als seksueel wezen, en bestaat het uit meerdere lagen: seksueel zelfvertrouwen, seksuele openheid en seksuele angst. Diezelfde onderzoekers wijzen erop dat vooral het zelfvertrouwen samenhangt met hoe goed seks werkt en hoe tevreden mensen erover zijn. Het zelfbeeld ontstaat over de jaren, uit ervaringen, opvoeding en de boodschappen die je meekreeg over lichaam en seks.
Waarom een sterk seksueel zelfbeeld je iets oplevert
De winst is vrijheid. Wie zich prettig voelt als seksueel wezen, durft te vragen wat hij of zij wil en durft nee te zeggen zonder schuldgevoel. Seksueel zelfvertrouwen beïnvloedt bijna elke seksuele keuze die je maakt: met wie, wanneer, en of je jezelf inhoudt. Voor jou betekent een sterker zelfbeeld dat je meer voelt en minder toekijkt. Voor jullie samen betekent het dat er minder onuitgesproken onzekerheid tussen jullie in staat. Wat het niet doet: een goed zelfbeeld maakt je niet immuun voor een mindere avond, en het bouw je niet op in één nacht.
Wat je zelf kunt doen
- Merk op wanneer je jezelf beoordeelt tijdens seks. Dat toekijken is meestal het zelfbeeld dat spreekt, en aandacht ervoor is de eerste stap.
- Richt je aandacht op wat je voelt in plaats van op hoe je eruitziet. Dat haalt je uit je hoofd en terug in je lijf.
- Begin klein met uitspreken wat je wil. Elke keer dat een wens serieus wordt genomen, groeit je zelfbeeld een beetje.
Wat seksueel zelfbeeld niet is
“Een goed seksueel zelfbeeld betekent altijd zin hebben.” Nee. Het gaat om hoe je je voelt over jezelf als seksueel wezen, niet om de hoeveelheid zin.
“Het staat vast.” Ook niet. Het is gevormd door ervaring en het kan met nieuwe ervaringen meebewegen, ten goede of ten kwade.
Wat ik er zelf van zie
Als gigolo doe ik dit werk, en ik zie hoe vaak een onzeker seksueel zelfbeeld tussen een vrouw en haar plezier in staat. Niet omdat er iets mis is met haar lijf, maar omdat ze eraan gewend is zichzelf te bekijken door de ogen van een ander. Wat het meest helpt, is geen compliment, maar aandacht zonder oordeel en zonder haast. Als niemand kijkt of beoordeelt, valt dat toekijken vanzelf weg. Dan blijkt het zelfbeeld vaak veerkrachtiger dan gedacht.
Verder lezen
- Seksuele schaamte beschrijft het gevoel dat een zwak seksueel zelfbeeld voedt.
- Sekspositief is de houding die een gezond seksueel zelfbeeld ondersteunt.
- Sexual Self-Esteem: Who Has More of It? van Psychology Today gaat dieper op seksueel zelfvertrouwen.
Waar dit op deze site past
Ik verkoop geen zelfvertrouwen en geef geen therapie. Wat ik wel doe, is werken op een manier waarin niemand je beoordeelt en niets moet, zodat je uit je hoofd en terug in je lijf komt. Ben je benieuwd hoe zo’n ontmoeting verloopt, kijk dan bij intiem samenzijn. Wil je eerst je vraag kwijt, stuur dan gerust een appje. Vrijblijvend.
Bronnen
- Examining the Link Between Sexual Self-Concept and Sexual Communication among Adolescents. Evans-Paulson e.a., Communication Quarterly, 2021. Levert dat seksueel zelfbeeld je kijk op jezelf als seksueel wezen is, dat het uit zelfvertrouwen, openheid en angst bestaat, en dat zelfvertrouwen samenhangt met seksuele tevredenheid.
Verwante begrippen
- Seksuele schaamte. Het gevoel dat een zwak seksueel zelfbeeld voedt en in stand houdt.
- Sekspositief. De houding die een gezond seksueel zelfbeeld helpt opbouwen.
- Seksuele responscyclus. Hoe zelfbeeld en opwinding elkaar beïnvloeden tijdens seks.
- Consent. Een sterk zelfbeeld maakt het makkelijker om je grens aan te geven.
Veelgestelde vragen
Vragen over deze term
Wat is seksueel zelfbeeld?
Seksueel zelfbeeld is het beeld dat je van jezelf als seksueel wezen hebt: hoe je je voelt over je eigen seksualiteit, je lichaam en je aantrekkelijkheid. Het bestaat uit seksueel zelfvertrouwen, openheid en seksuele angst, en het stuurt mede welke seksuele keuzes je maakt en hoe vrij je je voelt.
Kun je je seksueel zelfbeeld verbeteren?
Ja. Seksueel zelfbeeld is gevormd door ervaring en kan met nieuwe ervaringen meebewegen. Merk op wanneer je jezelf tijdens seks beoordeelt, richt je aandacht op wat je voelt in plaats van hoe je eruitziet, en spreek klein uit wat je wilt. Elke keer dat een wens serieus wordt genomen, groeit het zelfbeeld een beetje.
Heeft seksueel zelfbeeld invloed op je seksuele plezier?
Ja. Onderzoek van Evans-Paulson en collega’s (2021) laat zien dat vooral seksueel zelfvertrouwen samenhangt met hoe goed seks werkt en hoe tevreden mensen erover zijn. Een negatief zelfbeeld zorgt juist voor toekijken en evaluatieangst, waardoor je minder voelt en de behoefte aan intimiteit afneemt.
Bij wie kun je terecht met vragen over je seksueel zelfbeeld?
Zit een negatief seksueel zelfbeeld je echt in de weg, dan kan een seksuoloog of psycholoog helpen; je huisarts verwijst door. Zelf ben ik Victor, gigolo, geen therapeut, maar ik werk op een manier waarin niemand je beoordeelt en niets moet. Benieuwd hoe dat helpt om uit je hoofd te komen? Dat kan vrijblijvend of via gratis chatten.
Meer weten
Nog vragen over je seksueel zelfbeeld?
Ik ben Victor, gigolo, geen therapeut. Maar een ontmoeting waarin niemand je beoordeelt en niets moet, haalt je uit je hoofd en terug in je lijf. Benieuwd hoe dat werkt? Laat een berichtje achter, dan kijk ik met je mee.