Rits

Wat is een rits in BDSM?

Een rits in BDSM is een rij knijpers of klemmen die met een touwtje aan elkaar zit en in één beweging van de huid wordt getrokken. Het opzetten is het rustige deel. Het lostrekken is waar het om gaat: alle knijpers laten tegelijk los, en dat komt hard aan.

Hoe een rits wordt opgezet

Traag, en dat is opzettelijk.

Je rijgt de knijpers aan een touwtje voordat je begint, met de veren allemaal dezelfde kant op. Dan zet je ze een voor een op een huidplooi: een strook langs de binnenkant van een dij, een lijn over de buik, twee rijen aan weerszijden van de borsten. Elke knijper is op zichzelf goed te hebben. Wat er gebeurt terwijl je zit is dat de huid onder elke veer langzaam gevoelloos wordt en dat de aandacht juist naar boven schuift, naar de volgende die eraan komt.

De opbouw doet dus al het werk. Tegen de tijd dat de laatste erop zit, weet iedereen wat er staat te gebeuren en is dat de helft van de spanning.

Waarom het lostrekken de klap is

Omdat alles tegelijk terugkomt.

Zolang een knijper dichtzit, is de doorbloeding onder de bek geknepen en meldt de huid daar niet veel meer. Op het moment dat je aan het touwtje trekt, gaan ze allemaal binnen een halve seconde open en stroomt het bloed in één keer terug. Dat is de piek. Niet de druk, maar de terugkeer.

Daarom is de richting waarin je trekt de enige technische keuze die er echt toe doet. Loodrecht van de huid af is de zachtste variant. In de lengte van de rij, met de huid mee, geeft de langste na-echo. Schuin trekken is de hardste, en meteen de variant waarbij het misgaat.

Waar het woord rits vandaan komt

Twee woorden die in het Nederlands door elkaar zijn gaan lopen.

Het eerste is oud. Volgens Etymologiebank betekent rits al tussen 1351 en 1400 “insnijding, schrap, streep”, waarschijnlijk ontleend aan het Middelhoogduitse riz, “scheur, wond”. Het hoort bij het werkwoord rijten, scheuren. Het tweede is een klanknabootsing: het geluid dat je hoort als er iets aan flarden gaat. Van Haeringen merkt op dat die twee lijnen in het Nederlands zijn samengelopen.

Uit die klanknabootsing komt de kledingsluiting. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands dateert ritssluiting op 1937 en de verkorte vorm rits op 1939; daarvoor heette het ding een patentsluiting of een treksluiting. Het Engelse zip ging dezelfde weg, als klanknabootsing van scheurend textiel.

Zo staat het woord dus twee keer goed. De rij knijpers heet rits omdat hij scheurt én omdat hij zo klinkt.

Hoe vaak knijpers en klemmen worden gebruikt

Veel vaker dan mensen buiten de scene vermoeden.

Jennifer Rehor legde voor Archives of Sexual Behavior 1.580 vrouwen uit de kink-wereld tweeënzestig gedragingen voor. Op de regel “Using clothespins/clamps” antwoordde 62,47 procent dat het bij haar was gedaan en 37,53 procent dat zij het bij een ander deed; in enige vorm kwam 78,80 procent uit op ja. Borstspel met knijpers scoorde nog iets hoger, op 83,16 procent.

De rits zelf staat niet apart in die lijst. Wat de cijfers wel laten zien: het gereedschap ligt in vrijwel elke tas, en de rits is niets meer dan diezelfde knijpers met een touwtje erdoor.

Wat er mis kan gaan

Een scheur, en die zit in de trekkracht.

De internationale definitie van een huidscheur is bruikbaar precies omdat ze het mechanisme benoemt. Hilde Van Tiggelen en collega’s legden in The British Journal of Dermatology vast dat het gaat om een stuk huid dat onbedoeld geheel of gedeeltelijk van zijn plaats raakt door schuifkracht, wrijving of stomp geweld. Hun classificatie kent drie graden: geen verlies van het lapje, gedeeltelijk verlies, volledig verlies. Het instrument werd getest door 1.601 zorgverleners in 44 landen.

Schuifkracht is exact wat een rits doet. Bij een gezonde huid op een dij is er weinig aan de hand; op dun vel, op een litteken of bij iemand die bloedverdunners slikt ligt dat anders. Kijk daarom naar de kleur onder de knijpers voordat je trekt, en laat een rits nooit staan tot de huid wit blijft na het loslaten.

Misverstanden over de rits

“Hoe langer ze erop zitten, hoe heftiger.” Tot op zekere hoogte, en daarna keert het om: langer laten zitten verdooft juist en verhoogt tegelijk de kans op weefselschade. Tien minuten is bij klemmen een gangbare bovengrens.

“Je hebt speciale bdsm-knijpers nodig.” Nee. Gewone houten wasknijpers werken en zijn zelfs makkelijker te doseren, omdat hun veerkracht vastligt.

“Trek hem er in één ruk af, dan is het voorbij.” Dat klopt qua timing, maar de richting bepaalt of het pijn is of schade. Recht van de huid af, niet schuin.

“Een rits is impact play.” Er valt geen klap. Het hoort bij het sensatiespel, en de plek in de A-Z-lijst naast naaldenspel en knijpers klopt beter dan de plek naast de zweep.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Op mijn profiel staat pijnspel op ja, in soft, medium en hard, en tepelklemmen ook.

De rits is een van de weinige dingen waarbij de aankondiging zwaarder weegt dan de handeling. Ik zet hem op, ik ga zitten, ik praat, en ik doe een tijdje niets. Dat wachten is de scène. Het touwtje in mijn hand is een belofte waar niemand nog onderuit komt, en dat werkt bij vrouwen die van spanning houden vaak beter dan wat er daarna gebeurt.

Thuis gaat het consequent op dezelfde manier fout: te veel knijpers, te dicht op elkaar, en dan geen idee wat te doen met de na-echo. Begin met acht. Niet met twintig.

Wat je zelf kunt doen

• Rijg het touwtje er thuis alvast doorheen. Knijpers aan elkaar knopen terwijl iemand ligt te wachten haalt de spanning eruit.
• Zet ze op een plooi, niet plat op de huid. Een plooi geeft de bek iets om vast te houden en verdeelt de druk.
• Kijk naar de kleur voordat je trekt. Wit dat niet terugkleurt betekent eraf, nu.
• Trek loodrecht. Schuin trekken is waar de scheuren vandaan komen.
• Houd tien minuten aan als bovengrens en niet als streefwaarde.
• Spreek af wat er ná de ruk gebeurt. De napijn duurt langer dan de klap, en daar wil je niet alleen mee liggen.

Waar dit op deze site past

Wil je weten hoe een rits voelt zonder zelf tien knijpers aan een touwtje te rijgen, dan hoort dat bij een BDSM-date. Wat we vooraf afspreken over hoe ver het gaat en welk woord alles stopt, staat op die pagina.

Meer lezen over de rits

Binnen deze begrippenlijst leggen knijpers en klemmen het gereedschap uit, gaat nipple clamps over de tepel in het bijzonder en beschrijft borstmarteling waar zo’n rij het vaakst terechtkomt. Op de blog staat de kunst van tepelklemmen over opbouw en dosering.

Daarbuiten geeft de ISTAP-classificatie het beste beeld van wat een huidscheur precies is, en laat Etymologiebank zien hoe het woord in 1937 aan de kledingsluiting bleef plakken.

Bronnen

• Standardizing the classification of skin tears: validity and reliability testing of the International Skin Tear Advisory Panel Classification System in 44 countries. H. Van Tiggelen, K. LeBlanc, K. Campbell, K. Woo, S. Baranoski e.a., The British Journal of Dermatology 183(1), 146–154, 2020 (DOI 10.1111/bjd.18604; auteurs, jaargang, nummer en paginering getoetst tegen Crossref, dat 28 november 2019 als datum van online verschijnen geeft tegenover jaargang 183 uit 2020). Volledige tekst gelezen via PubMed Central. Gebruikt zijn: de in een tweeronden-Delphiprocedure met 17 experts uit 11 landen vastgestelde definitie van het huidlapje bij een huidscheur, namelijk een deel van de huid (opperhuid of lederhuid) dat onbedoeld geheel of gedeeltelijk van zijn oorspronkelijke plaats wordt gescheiden door schuifkracht, wrijving en/of stomp geweld; de drie categorieën van het instrument (type 1 geen verlies van huid of lapje, type 2 gedeeltelijk verlies, type 3 volledig verlies); en de omvang van de validatie, een online enquête met 24 foto’s onder 1.601 zorgverleners uit 44 landen.
• Sensual, Erotic, and Sexual Behaviors of Women from the “Kink” Community. J. E. Rehor, Archives of Sexual Behavior 44(4), 825–836, 2015. Gebruikt is uitsluitend tabel 2, waarin 62 BDSM-gedragingen als percentage van de hele steekproef van 1.580 vrouwen staan. Van de regel “Using clothespins/clamps” komen de cijfers 37,53 procent (deed het bij een ander), 62,47 procent (het werd bij haar gedaan), 72,97 procent (een van beide rollen), 47,78 procent (keek ernaar) en 78,80 procent (nam er in enige vorm aan deel). Van de regel “Breast play: slap, clothespins, etc.” is alleen het slotcijfer 83,16 procent gebruikt. De rits als aparte handeling staat niet in de vragenlijst.
• rits (insnijding, scheur; ook als tussenwerpsel). Etymologiebank, met Van Veen & Van der Sijs (Etymologisch woordenboek, 2e druk 1997), J. de Vries (Nederlands Etymologisch Woordenboek, 1971) en C.B. van Haeringen (Supplement, 1936). Gebruikt zijn: de datering van rits als “schrap, streep” tussen 1351 en 1400; de vermoedelijke ontlening aan het Middelhoogduitse riz, “scheur, wond”, met de verwantschap aan rijten; de betekenissen “sleuf, insnijding, inkeping” en “groef, gleuf, inkrassing”; en Van Haeringens vaststelling dat deze woorden in het Nederlands zijn samengelopen met klanknabootsende vormingen die aansluiten bij het tussenwerpsel rits.
• ritssluiting (treksluiting). Etymologiebank, met het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (Philippa e.a., 2003–2009). Gebruikt zijn: de datering van ritssluiting op 1937 en van de verkorte vorm rits op 1939, beide via de aanvullingen op het WNT; de verklaring dat rits de klanknabootsende benaming is voor het geluid van scheurend materiaal, met de vindplaats “hij scheurt het, rits! aan flarden” uit 1761; de eerdere Nederlandse namen patentsluiting, treksluiting en zipsluiting; en de parallelle ontwikkeling van het Engelse zip als verkorting van zip-fastener, eveneens een klanknabootsing.

Verwante begrippen

• Sensation play. De paraplu waar een rits onder valt, en niet impact play.

Een rits is geen apart voorwerp maar een manier om gewoon gereedschap te gebruiken. De buurt bestaat dan ook vooral uit dat gereedschap.

• Knijpers. Het onderdeel waaruit een rits wordt gebouwd, en waarom hout beter doseert dan je denkt.
• Klemmen. De stelbare variant, met de tienminutengrens die ook hier geldt.
• Nipple clamps. Dezelfde druk op de gevoeligste plek.
• Borstmarteling. Het gebied waar een rits het vaakst wordt gelegd.
• Naaldenspel. De andere manier om een rij op de huid te zetten, met een heel ander risico.
• Impact play. De familie waar de rits vaak bij wordt gezet, al valt er geen enkele klap.
• Pijngrens. Waarom de piek bij het lostrekken zo anders aankomt dan de druk ervoor.
• Bruising. Wat er de dag erna te zien is.
• Wasknijpers. De knijpers die aan het touwtje gaan, met het verschil tussen hout en kunststof.