Platonische aanraking

Wat is platonische aanraking?

Platonische aanraking is lichamelijk contact zonder seksuele bedoeling: een knuffel, een hand op je rug, samen op de bank tegen elkaar aan. Het gaat om warmte en nabijheid, niet om opwinding of een opstap naar seks. Zulke aanraking voedt de behoefte aan huidcontact, ook als er verder niets gebeurt.

Hoe platonische aanraking eruitziet

Platonische aanraking is de knuffel bij het weerzien, de arm om een schouder, of samen zitten met je voeten in iemands schoot. Neem een vrouw die al lang alleen woont en merkt dat ze niemand meer vasthoudt: haar lichaam mist contact, terwijl seks niet is wat ze zoekt. Precies dat gat vult platonische aanraking. Ook binnen een relatie speelt het: partners die na jaren vooral nog functioneel aanraken, missen soms de aanraking die nergens toe dient behalve tot samen zijn. Het bijzondere is dat de huid een eigen systeem heeft voor dit soort contact. Francis McGlone en collega’s beschrijven in Neuron een aparte klasse zenuwvezels, de C-tactiele vezels, die reageren op zachte, langzame, aaiende aanraking en die aanvoelen als aangenaam en sociaal, los van de zenuwen die textuur en druk registreren. Je huid is er dus letterlijk op gebouwd. Die vezels sturen hun signaal naar hersengebieden die met emotie en beloning te maken hebben, niet naar het deel dat berekent wát je aanraakt. Dat verklaart waarom een trage aai over je arm kalmeert en verbindt, terwijl dezelfde huid een snelle, zakelijke aanraking amper registreert als prettig.

Wat platonische aanraking je geeft

De winst van aanraking zonder seks is groter dan mensen denken. Brett Jakubiak en Brooke Feeney vatten in Personality and Social Psychology Review het onderzoek samen: affectieve aanraking bevordert het welzijn op drie vlakken, in de relatie, psychisch en lichamelijk, deels doordat het stress dempt. In de praktijk betekent dat rustiger worden, je minder alleen voelen en je meer verbonden weten. Het lichaam kalmeert nog voordat het hoofd doorheeft waarom. Voor een stel dat het samen doet, komt daar het gevoel bij weer een team te zijn in plaats van twee mensen die langs elkaar heen leven. Voor jou kan een half uur gedragen worden meer doen dan een avond praten. Voor een stel dat is vastgelopen in de seks kan niet-seksuele aanraking bovendien de weg terug zijn: eerst weer leren ontspannen bij elkaars huid, zonder dat er iets van moet komen. Wat het niet is: een wondermiddel of een vervanging voor alles wat je mist. En het werkt alleen als het welkom is; aanraking zonder instemming doet het tegenovergestelde.

Wat platonische aanraking niet is

“Aanraking leidt altijd tot seks.” Nee. Platonische aanraking is een doel op zich; de warmte en rust zijn het punt, niet een opstapje. Juist dat het nergens heen hoeft, maakt het veilig.

“Knuffelen is alleen voor stellen.” Niet waar. De behoefte aan huidcontact staat los van een relatie; vrienden, familie en ook een professionele setting kunnen erin voorzien.

“Als je seks hebt, heb je geen platonische aanraking nodig.” Het zijn verschillende dingen. Veel mensen met een druk seksleven missen alsnog de niet-seksuele nabijheid van gewoon vastgehouden worden.

Wat ik ervan zie

In vijfentwintig jaar heb ik geleerd hoe vaak vrouwen eigenlijk hier voor komen, ook als ze het aanvankelijk anders inkleden. Het langste en meest ontroerende deel van veel ontmoetingen is niet de seks, maar het samen liggen erna, of soms ervoor: een hand die blijft, een lichaam om tegenaan te vallen. Aanraking zonder dat er iets moet, is voor veel mensen precies wat ze het meest missen en het minst durven vragen. Ik reken het tot de kern van wat ik doe, niet tot het bijprogramma. Wat me telkens weer opvalt, is hoe schuchter de vraag erom vaak is, alsof je je moet verontschuldigen dat je gewoon vastgehouden wilt worden. Dat is nergens voor nodig. Het is een van de meest gewone en meest onderschatte dingen die een mens nodig heeft, en er is geen leeftijd of situatie waarop dat opeens niet meer geldt.

Wat je zelf kunt doen

• Vraag om wat je mist, ook als het “maar” een knuffel is. Benoemen dat je aanraking nodig hebt, is geen zwakte; het is een gewone menselijke behoefte.
• Spreek af dat het niet ergens heen hoeft. Juist de afspraak dat aanraking platonisch blijft, maakt dat je kunt ontspannen.
• Zoek langzame, warme aanraking op. Het zijn de zachte, aaiende bewegingen waar je huid het sterkst op reageert, niet het stevige of snelle.
• Respecteer het nee van de ander, en van jezelf. Aanraking telt alleen als ze welkom is; instemming is de voorwaarde, geen formaliteit.

Meer lezen over platonische aanraking

Binnen deze begrippenlijst legt huidhonger uit wat er gebeurt als je te weinig aanraking krijgt, en oxytocine welk hormoon bij nabijheid vrijkomt. Buiten deze site geeft het overzicht van Jakubiak en Feeney een grondig beeld van wat affectieve aanraking voor volwassenen doet.

Waar dit op deze site past

Zoek je nabijheid en aanraking zonder dat er per se seks aan te pas komt, dan is dat bij mij een volwaardige vorm van afspreken, geen halve. Hoe zo’n ontmoeting eruitziet, lees je bij knuffeltherapie. Praten kan altijd eerst, en dat verplicht tot niets.

Bronnen

• Discriminative and Affective Touch: Sensing and Feeling. Francis McGlone, Johan Wessberg & Håkan Olausson, Neuron, 82(4), 737-755, 2014. Levert dat de huid naast de zenuwen voor textuur en druk een aparte klasse C-tactiele vezels heeft die op zachte, langzame aanraking reageren en die als aangenaam en sociaal worden ervaren.
• Affectionate Touch to Promote Relational, Psychological, and Physical Well-Being in Adulthood. Brett K. Jakubiak & Brooke C. Feeney, Personality and Social Psychology Review, 21(3), 228-252, 2017. Levert dat affectieve aanraking het welzijn op relationeel, psychisch en lichamelijk vlak bevordert, deels doordat het stress dempt.

Verwante begrippen

Platonische aanraking hoort bij de behoefte aan huidcontact. De begrippen hieronder plaatsen het in dat kader.

• Huidhonger. De sterke behoefte aan aanraking, die platonische aanraking stilt.
• Oxytocine. Het hormoon dat bij warme, nabije aanraking vrijkomt en met binding wordt verbonden.
• Consent. Ook platonische aanraking telt alleen als ze welkom is; instemming is de voorwaarde.
• Nazorg. De zorg en nabijheid na intensiteit, waar niet-seksuele aanraking een grote rol in speelt.
• Aarden. Terugkomen in je lichaam via contact, iets waar warme aanraking bij helpt.