Chemical play

Wat is chemical play?

Chemical play is erotisch spel waarbij een prikkelende stof op of in het lichaam wordt gebracht om een gevoel op te wekken. Gember, menthol, capsaicine en wintergroenolie zijn de gangbare middelen. De prikkel komt van scheikunde, niet van een klap, van hitte of van kou. In het Nederlands bestaat er geen ingeburgerd woord voor.

Hoe chemical play er in de praktijk uitziet

Meestal als iets kleins op een klein stukje huid, lang voordat er iets anders gebeurt.

Een gangbaar verloop: je krijgt een streepje mentholzalf op de binnenkant van je onderarm, en daarna gebeurt er een kwartier niets. Dat kwartier is de test. Komt er geen uitslag en geen zwelling, dan mag hetzelfde middel later ergens anders. Komt er wel iets, dan is dat gebeurd op een onderarm en niet ergens waar je er niet bij kunt. Bij gemberspel ligt dat anders, want een geschilde wortel gaat in één keer naar binnen en daar bestaat geen kleine versie van.

De middelen lopen ver uiteen in kracht. Menthol staat bij elke drogist, capsaicinecrème is een geneesmiddel, verse gember ligt in het groenteschap. Chemical play is de goedkoopste hoek van BDSM, en meteen de hoek waar mensen het snelst iets in huis halen zonder te weten wat het doet.

Waarom een stof brandt zonder dat er iets warm wordt

Doordat het molecuul rechtstreeks aan de bedrading zit die temperatuur doorgeeft.

Michael Bandell en collega’s beschreven in Neuron hoe dat is verdeeld. Capsaicine, de scherpe stof uit chilipeper, opent TRPV1, het kanaal voor schadelijke hitte. Menthol opent TRPM8, het kanaal voor kou. En de scherpe stoffen uit kaneelolie, wintergroenolie, kruidnagelolie, mosterdolie en gember openen alle vijf TRPA1, een derde kanaal dat gewoonlijk op schadelijke kou reageert.

Daar zit het hele mechanisme van chemical play in. Er wordt geen weefsel verwarmd en geen weefsel gekoeld. Er gaat een schakelaar om, en je hoofd krijgt de melding die bij die schakelaar hoort. Dezelfde onderzoekers lieten zien dat kaneelaldehyde, de meest specifieke van die stoffen, juist de zenuwcellen aanzet die ook op kou reageren. Dat is ook de verklaring waarom felle kou soms aanvoelt als branden.

Wat het niet verklaart, is de tweede familie. Sommige middelen doen wél iets met het weefsel zelf, en dan gaat het niet meer over een signaal.

Waarom mensen chemical play doen

Omdat de prikkel doorgaat terwijl er niemand iets doet.

Bij een klap, een klem of een hand kun je merken wanneer het ophoudt. Hier niet. De stof zit op je huid, degene naast je kan een halve meter weglopen, en het gevoel loopt gewoon door. Voor wie overgave zoekt is dat een heel directe route: er valt niets te sturen en niets af te wachten.

• Voor wie het ondergaat verschuift de aandacht naar één plek en blijft daar, omdat er niets voorbijgaat waar je even doorheen kunt bijten.
• Voor wie het toepast is er nauwelijks techniek nodig, en dat maakt het aantrekkelijk voor wie zich onzeker voelt over zijn eigen hand.
• Voor een stel legt het alle nadruk op het gesprek vooraf, want als het eenmaal loopt valt er niets meer te onderhandelen.

Dat laatste is ook meteen wat chemical play niet fixt. Een stel dat vooraf niet praat, leert dat hier niet; het wordt alleen zichtbaarder. Weet je nog niet waar jouw bovengrens ligt, dan is dit een slechte plek om daarachter te komen.

Wat chemical play niet is

“Chemical play en chemsex zijn hetzelfde.” Twee verschillende dingen. Het Trimbos-instituut hanteert voor chemsex de omschrijving van Soa Aids Nederland en Mainline: het gebruik van middelen door mannen die seks hebben met mannen, met de specifieke intentie seks te hebben, en met uitzondering van alcohol, poppers, lachgas en cannabis. Daar gaat het om wat een middel met je hoofd doet. Bij chemical play gaat het om wat een stof met je huid doet, en er wordt niets ingenomen.

“Het is natuurlijk, dus het kan geen kwaad.” Juist de producten die je zonder recept koopt, leverden de ernstigste gevallen op. Rohan Desai en collega’s laten in Cureus zien hoe ver een gewone spierbalsem met methylsalicylaat en menthol kan gaan wanneer hij dagenlang blijft zitten op een huid die de irritatie niet voelt aankomen. Wie zenuwschade of suikerziekte heeft, mist het waarschuwingssignaal precies daar waar het nodig is. In datzelfde artikel staat de Amerikaanse waarschuwing uit 2012 waar het op teruggaat: 43 gemelde gevallen van brandwonden, eerste- tot derdegraads, vooral bij producten met meer dan drie procent menthol of meer dan tien procent methylsalicylaat.

“Een stopwoord is genoeg.” Een stopwoord stopt een hand. Het haalt geen zalf van je huid en geen wortel uit je lichaam. Afvegen helpt, water meestal niet, en het gevoel zakt daarna nog na. Dat maakt chemical play de tak van sensatiespel waar het echte stuurmiddel vóór de sessie ligt en niet erin.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor. Gigolo, ruim vijfentwintig jaar in deze wereld, en van huis uit psychotherapeut. Vragen hierover komen bij mij bijna nooit binnen als “ik wil dit”, maar als “mag ik iets vragen zonder dat je het meteen gaat doen”. Dat mag altijd.

Vrijwel iedereen vraagt naar de intensiteit. Naar de duur vraagt bijna niemand. Terwijl dat het verschil maakt. En wie zelf al iets uit het schap heeft geprobeerd, heeft het bijna altijd onverdund gebruikt. Daar gaat het mis, niet bij de sessie.

Wat je zelf kunt doen

• Test elk middel eerst op de binnenkant van je onderarm en wacht een kwartier, ook als je het middel al kent uit de badkamer.
• Verdun elke olie in een neutrale draagolie en vertrouw niet op wat de verpakking over dosering zegt, want die gaat over spierpijn en niet over dit.
• Houd alles uit de buurt van slijmvlies, dus ogen, geslachtsdelen en anus, tenzij het middel daar uitdrukkelijk voor bedoeld is zoals bij figging.
• Leg vooraf klaar waarmee je het weghaalt. Een neutrale olie en een droge doek werken; water spreidt de meeste van deze stoffen eerder dan dat het ze verwijdert.
• Spreek af hoe lang het blijft zitten en wie dat bewaakt, want de klok is hier het stuurmiddel en niet de hand.
• Bel een arts zodra er blaren komen, de huid zwelt of het na een uur niet minder wordt, en neem de verpakking mee.

Meer weten over chemical play

Op deze site heeft elk middel zijn eigen pagina: figging legt uit waarom gember traag opkomt en na ongeveer twintig minuten wegzakt, en pepermuntolie behandelt de kou die geen kou is. De paraplu erboven staat op sensation play.

Buiten deze site is het artikel van Bandell en collega’s het beste stuk om te begrijpen waarom zoveel verschillende planten hetzelfde doen, en laat het artikel in Cureus in twee bladzijden zien hoe een drogisterijproduct kan ontsporen.

Waar dit op deze site past

Twijfel je of dit iets voor jou is, dan hoeft dat nog geen besluit te zijn. Het mag ook gewoon een vraag blijven. Hoe een avond wordt opgebouwd en wie bepaalt wat er in komt, staat beschreven bij de BDSM-date.

Bronnen

• Noxious cold ion channel TRPA1 is activated by pungent compounds and bradykinin. Bandell, Story, Hwang, Viswanath, Eid, Petrus, Earley & Patapoutian, Neuron 41(6), 849-857, 2004 (DOI 10.1016/s0896-6273(04)00150-3, PMID 15046718). Levert dat capsaicine het hitte-gevoelige TRPV1 activeert en menthol het koude-gevoelige TRPM8, dat de scherpe stoffen uit kaneelolie, wintergroenolie, kruidnagelolie, mosterdolie en gember alle vijf TRPA1 activeren, dat kaneelaldehyde de meest specifieke TRPA1-activator is en een deel van de sensorische zenuwcellen aanzet dat sterk verrijkt is aan koudegevoelige cellen, en dat activering van TRPA1 een pijnlijke gewaarwording oplevert, wat verklaart waarom schadelijke kou paradoxaal genoeg als branden kan worden ervaren.
• From Chemical Burn to Below Knee Amputation. Amputation Secondary to Application of Over-the-Counter Topical Analgesic With Menthol and Methyl Salicylate. Desai, Gutierrez, Cherukuri, Guzman & Deoker, Cureus 13(12), e20191, 2021 (DOI 10.7759/cureus.20191, PMID 35004014). Levert de vaststelling dat een vrij verkrijgbare zalf met methylsalicylaat en menthol bij dagelijks en langdurig opbrengen zware chemische brandwonden kan geven, en dat het risico sterk oploopt bij wie door suikerziekte of zenuwschade de irritatie niet voelt. Levert daarnaast de weergave van de Amerikaanse veiligheidswaarschuwing uit 2012 over vrij verkrijgbare middelen met menthol, methylsalicylaat of capsaicine: 43 gemelde gevallen van eerste- tot derdegraads chemische brandwonden, waarbij tweede- en derdegraads vaker voorkwamen bij concentraties boven drie procent menthol of tien procent methylsalicylaat.
• Factsheet over chemsex. De combi seks en drugs. Trimbos-instituut, 30 maart 2022. Levert de in Nederland gehanteerde omschrijving van chemsex, van Soa Aids Nederland en Mainline: “Het gebruik van (een combinatie van) middelen door MSM met de specifieke intentie seks te hebben, met uitzondering van alcohol, poppers, lachgas en cannabis”, en de opsomming van de middelen die het betreft. Levert daarmee de afbakening tegenover chemical play.
• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek, bevraagd via de SRU-dienst op de collectie krantenartikelen, 10 augustus 2026. Chemical play geeft nul artikelen en chemicaliënspel nul. Chemisch spel geeft er twee, allebei nagelezen in de OCR en allebei scheikundig: Limburgsch dagblad van 3 juni 1959 over de verwerking van kolen door de staatsmijnen, en Het Parool van 17 juni 1989 over een bestrijdingsmiddel dat in de fles met water reageert tot een thiol. Levert de vaststelling dat het Nederlands voor deze praktijk geen eigen woord kent.
• Gember in je reet tijdens de seks? Dit is alles wat je moet weten over figging. Spuiten en Slikken, BNNVARA, 11 februari 2025. Levert dat de Nederlandstalige scene de Engelse term chemical play onvertaald gebruikt, en de omschrijving ervan als spel waarbij prikkelende stoffen worden ingezet om een gevoel op te wekken.

Verwante begrippen

• Sensation play. De paraplu waar chemical play een tak van is, met de mechanische prikkels ernaast.
• Figging. Het bekendste lid, met de farmacologie van gember en de negentiende-eeuwse herkomst van het woord.
• Gemberspel. Hetzelfde lid onder zijn Nederlandse naam, met de drie motieven die een kink-educator eraan verbindt.
• Pepermuntolie. Het middel dat kou meldt in plaats van hitte, en dat de huid tegelijk doorlaatbaarder maakt.
• Temperature play. De buurtak waar de warmte en de kou wél echt zijn.
• Kaarsvet. Een stof op de huid die het met echte hitte doet, en dus met een echt brandrisico.
• Edgeplay. Waar chemical play in terechtkomt zodra het om slijmvlies of om geconcentreerde middelen gaat.
• Nazorg. Waarom je na dit soort spel iets neutraals bij de hand wilt hebben.