Breath control

Wat is breath control?

Breath control (Nederlands: ademcontrole) is de Engelse scenenaam voor het opzettelijk beperken van iemands ademhaling of van de zuurstoftoevoer naar de hersenen, om opwinding op te wekken. Je komt de term vooral tegen op Engelstalige checklists en profielen. In de wetenschappelijke literatuur heet hetzelfde verschijnsel anders.

Waarom uitgerekend dit woord

Van alle Engelse termen die de scene in het Nederlands heeft overgenomen, is dit de enige waarbij het woord zelf een claim doet. Control betekent beheersing, en dat is precies wat er niet is.

Vergelijk het met de namen die de literatuur gebruikt voor hetzelfde verschijnsel. De encyclopedie zet ze naast elkaar: erotic asphyxiation, asphyxiophilia en hypoxyphilia. Verstikking, en een tekort aan zuurstof. Geen van die woorden belooft dat iemand aan de knoppen zit.

Dat verschil in woordkeuze is geen taalkundig weetje. Wie op een checklist “breath control” aankruist, kruist iets aan dat klinkt als een instelbare handeling. Wie hetzelfde vakje “asphyxiation” zou zien heten, denkt er waarschijnlijk anders over na.

Wat mensen erbij voelen

Wat het vaakst wordt genoemd is prettig: een aangenaam gevoel of roes. Maar in de cijfers die de encyclopedie samenvat staan ook dingen die minder vaak worden doorverteld. Moeite met slikken werd door 38,9 procent genoemd, niet kunnen praten door 37,6 procent, en tranende ogen door 37,2 procent. Ongeveer 15 procent zag achteraf blauwe plekken in de hals, en ongeveer 3 procent raakte buiten bewustzijn.

Die eerste drie zijn het vermelden waard omdat ze samen iets zeggen: bij ruim een derde van de keren gebeurde er iets waardoor de ontvanger op dat moment niet meer kon aangeven dat het genoeg was. Een stopwoord dat je niet kunt uitspreken is geen stopwoord.

Waarom mensen het doen

De aantrekkingskracht ligt zelden bij het zuurstoftekort en bijna altijd bij wat eromheen zit: de nabijheid, het gewicht van een hand, en het gegeven dat iemand anders op dat moment iets beheert wat je normaal niet uit handen geeft.

• Voor wie ontvangt werkt het als een schakelaar. Alles wat door je hoofd ging, valt weg zodra er iets met je adem gebeurt. Dat is voor veel mensen de eigenlijke opbrengst.
• Voor wie geeft is het vooral een oefening in terughoudendheid. De verleiding om te kijken hoe ver het gaat, is het risico.
• Voor een stel is dit meestal het onderwerp waarbij voor het eerst blijkt dat “we praten er wel over” niet hetzelfde is als afspraken maken.

De kanttekening hoort er meteen achteraan, want die is bij deze term geen bijzin. Van alles op een checklist is dit het onderwerp dat de meeste zorgvuldigheid vraagt, en het enige waarbij ervaring en een professionele aanpak echt het verschil maken.

Wat er misgaat

Er is met deze praktijk in het verleden weleens iets misgegaan, en het beeld dat mensen daarbij hebben klopt meestal niet. Het gaat niet om onervaren tieners die iets doms proberen. Het gaat om volwassenen, vaak ruim boven de dertig, die het alleen deden.

Belangrijker dan wat er in een statistiek belandt is wat er níét in terechtkomt. Dugan en collega’s stellen in The Journal of Emergency Medicine dat er nauwelijks onderzoek is naar het opsporen van zuurstofgebrek in de hersenen bij mensen die niet-fatale wurging overleven, terwijl de literatuur over hetzelfde letsel bij beroerte juist omvangrijk is. In hun materiaal wist bij 71 van de 145 voorvallen met geheugenverlies de betrokkene niet meer dat er bewustzijnsverlies was geweest. Geheugenverlies is bij hen dan ook een zelfstandig teken van hersenletsel.

Misverstanden over breath control

“Control betekent dat het gedoseerd kan.” Het woord komt uit de scene, niet uit de fysiologie. De literatuur gebruikt woorden die precies het tegenovergestelde uitdrukken.

“Als ze niets zegt, gaat het goed.” Bij ruim een derde van de gerapporteerde voorvallen kon de ontvanger op dat moment niet praten of moeilijk slikken. Zwijgen is hier geen informatie.

“Een blauwe plek in de hals bewijst dat het te ver ging.” Slechts ongeveer 15 procent zag achteraf zulke plekken. De meeste keren laten niets zien.

“Het is een term voor het lichte werk; ademcontrole is het zware.” Twee namen voor hetzelfde. Welke naam iemand gebruikt zegt iets over waar diegene het heeft geleerd, niet over hoe ver het gaat.

Wat ik er zelf van zie

Ik merk aan de term zelf al iets. Mensen die “ademcontrole” zeggen, vragen meestal meteen hoe het veilig kan. Mensen die “breath control” zeggen, komen vaker van Engelstalige fora en beginnen bij wat ze willen proberen.

Het belangrijkst is niet de techniek maar het signaal. Een handgebaar dat werkt zonder stem is het minimum, en dat gebaar spreken we bij een BDSM-date af en oefenen het als er nog niets aan de hand is. Anders is het een afspraak op papier.

En verder: ik vraag altijd de volgende dag na wat er nog van is blijven hangen. Niet omdat ik nieuwsgierig ben, maar omdat een gat in het geheugen het enige signaal is dat je achteraf nog kunt vinden.

Wat je zelf kunt doen

• Vertaal de term voordat je hem aankruist. Wie op een checklist “breath control” ziet staan, kruist iets anders aan dan wie er “verstikking” leest. Beide beschrijven hetzelfde.
• Oefen het stopgebaar koud. Twee keer tikken op een arm, geoefend als er nog niets speelt, werkt. Een gebaar dat pas in het moment wordt bedacht, werkt niet.
• Reken erop dat praten wegvalt. Ruim een derde van de mensen meldt moeite met slikken of niet kunnen praten; bouw je afspraken daaromheen.
• Doe niets waarbij je alleen bent. Dat is de omstandigheid waarin het in het verleden is misgegaan.
• Vraag de volgende dag na wat iemand zich herinnert. Geheugenverlies geldt in de literatuur als zelfstandig teken van hersenletsel, ook zonder bewustzijnsverlies.

Meer lezen over breath control

Op deze site staat de uitgebreide Nederlandse behandeling op de pagina over ademcontrole, met de mechanismen en de prevalentiecijfers. Breath play versus choke play legt uit waarom de twee routes niet hetzelfde zijn, wat choke en blood choke play is gaat dieper op het mechanisme in, en de verborgen gevaren is het stuk voor wie hier nieuw in is.

Buiten deze site is het overzicht van Dugan en collega’s vrij te lezen en het beste stuk over waarom dit letsel zo vaak niet wordt herkend.

Bronnen

• Anoxic Brain Injury: A Subtle and Often Overlooked Finding in Non-Fatal Intimate Partner Strangulation. Dugan, Patch, Hoang & Anderson, The Journal of Emergency Medicine, 2024. Levert de vaststelling dat onderzoek naar zuurstofgebrek in de hersenen bij overlevenden van niet-fatale wurging schaars is, het aantal van 71 van de 145 voorvallen met geheugenverlies waarbij het bewustzijnsverlies niet werd herinnerd, en de opvatting van geheugenverlies als zelfstandig teken van hersenletsel.
• Erotic asphyxiation. Wikipedia. Levert de reeks Engelse benamingen van breath play tot asphyxiophilia en hypoxyphilia, en de gerapporteerde percentages voor moeite met slikken, niet kunnen praten, tranende ogen, blauwe plekken in de hals en bewustzijnsverlies.

Verwante begrippen

• Ademcontrole. Dezelfde handeling in het Nederlands, met de mechanismen, de prevalentie en de veiligheidsregels uitgebreid.
• Ademreductie. De gedeeltelijke variant, en waarom gedeeltelijk niet hetzelfde is als gedoseerd.
• Asfyxiofilie. De naam die de literatuur gebruikt voor de opwinding zelf.
• Facesitting. Adembeperking door smothering in plaats van door halscompressie.
• Edgeplay. Het kader waar ademcontrole onder valt, met het risico dat er niet uit te ontwerpen is.
• Ademwerk. Het woord dat erop lijkt en iets anders is: je stuurt zelf, en je stopt zelf.