Seksuele autonomie

Wat is seksuele autonomie?

Seksuele autonomie (Engels: sexual autonomy) is je recht om zelf te beslissen over je eigen lichaam en seksualiteit: met wie, wanneer, hoe, en of je überhaupt wilt. Het is de kern van de seksuele rechten. Het betekent kunnen kiezen zonder dwang, zonder angst, en zonder dat iemand anders voor je beslist.

Hoe seksuele autonomie er in de praktijk uitziet

Autonomie klinkt abstract, maar je merkt haar in kleine, concrete momenten. Neem een vrouw die halverwege een date besluit dat ze het toch niet wil. Seksuele autonomie betekent dat dat besluit telt, meteen, zonder dat ze het hoeft te verdienen of uit te leggen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie hoort bij seksuele gezondheid de mogelijkheid van prettige en veilige seks, vrij van dwang, discriminatie en geweld. Dat “vrij van dwang” is autonomie in de praktijk: jouw ja telt alleen als je ook nee had kunnen zeggen.

Waar het idee vandaan komt

Seksuele autonomie is een recht, geen gunst. Het VN-bevolkingsfonds UNFPA bracht in 2021 het rapport My Body is My Own uit, dat volgens Rutgers zelfbeschikking omschrijft als de macht om keuzes te maken zonder bang te zijn voor geweld of dat een ander voor je beslist. Datzelfde rapport liet zien dat in landen met gegevens ongeveer de helft van de vrouwen die zeggenschap over het eigen lichaam mist. Autonomie is dus niet vanzelfsprekend, en juist daarom een recht dat bescherming nodig heeft.

Waarom seksuele autonomie ertoe doet

De winst is dat seks van jou is, en niet iets wat je overkomt of ondergaat. Wie het gevoel heeft echt te mogen kiezen, ervaart seks vrijer en veiliger. Voor jou betekent autonomie dat je grens geen onderhandeling is maar een gegeven. Voor jullie samen betekent het dat vertrouwen kan groeien, omdat allebei weten dat een nee altijd mag. Volgens Sensoa heb je het recht zelf keuzes te maken over seksualiteit zonder angst voor negatieve reacties of vervolging. Wat het niet doet: autonomie neemt niet weg dat kiezen soms lastig is, en het ontslaat je niet van het respecteren van de autonomie van de ander.

Wat je zelf kunt doen

• Behandel je eigen nee als geldig, ook zonder uitleg. Je hoeft een grens niet te verdienen.
• Vraag actief naar de wil van de ander, in plaats van af te gaan op stilte of meegaan. Toestemming is iets wat je krijgt, niet iets wat je aanneemt.
• Weet dat toestemming intrekbaar is. Ja op één moment is geen ja voor alles wat daarna komt.

Wat seksuele autonomie niet is

“Autonomie betekent dat alles mag.” Nee. Jouw autonomie stopt waar die van een ander begint. Twee vrije keuzes samen, dat is de grens.

“Wie een keer ja zegt, geeft toestemming voor alles.” Onjuist. Autonomie is doorlopend: je kunt op elk moment van gedachten veranderen, ook midden in seks.

Wat ik er zelf van zie

Als gigolo doe ik dit werk, en seksuele autonomie is bij mij geen mooi woord maar de basis van hoe ik werk. Alles gebeurt op jouw tempo en jouw voorwaarden, en een nee is altijd in orde, ook als het laat komt. Wat me opvalt: veel vrouwen zijn verrast dat hun grens zomaar telt, zonder discussie. Dat zegt iets over hoe weinig vanzelfsprekend die autonomie blijkbaar is. Bij mij is ze het uitgangspunt, niet de uitzondering.

Verder lezen

• Consent is seksuele autonomie in actie: hoe je toestemming geeft, vraagt en intrekt.
• Seksueel zelfbeeld beschrijft hoe je gevoel over jezelf het makkelijker of moeilijker maakt om je autonomie te gebruiken.
• My body is my own van Rutgers en UNFPA gaat dieper op het recht op zelfbeschikking.

Waar dit op deze site past

Ik verkoop geen rechten, maar ik werk wel zo dat jouw autonomie het uitgangspunt is: jouw tempo, jouw grenzen, en een nee die altijd mag. Ben je benieuwd hoe een ontmoeting verloopt en wat er vooraf wordt afgesproken, kijk dan bij mijn diensten. Een bericht vooraf mag altijd. Je zit nergens aan vast.

Bronnen

• Sexual health. World Health Organization. Levert dat seksuele gezondheid de mogelijkheid van prettige en veilige seks omvat, vrij van dwang, discriminatie en geweld, binnen een kader van seksuele rechten.
• My body is my own: recht op zelfbeschikking. Rutgers en UNFPA, 2021. Levert dat zelfbeschikking de macht is om keuzes te maken zonder angst voor geweld of dat een ander beslist, en dat ongeveer de helft van de vrouwen die zeggenschap mist.
• Baseer je op seksuele rechten. Sensoa. Levert dat je het recht hebt zelf keuzes te maken over seksualiteit zonder angst voor negatieve reacties of vervolging.

Verwante begrippen

• Consent. Seksuele autonomie in de praktijk: toestemming geven, vragen en intrekken.
• Seksueel zelfbeeld. Hoe je gevoel over jezelf bepaalt of je je autonomie durft te gebruiken.
• Sekspositief. De houding die ieders seksuele autonomie zonder oordeel respecteert.
• Discretie. Zelf beslissen wie wat weet, hoort ook bij zeggenschap over je seksleven.