Postnatale seks

Wat is postnatale seks?

Postnatale seks is seks na een bevalling, in de weken en maanden waarin je lichaam herstelt. Er is geen vaste datum waarop het weer moet: het hangt af van hoe je genezen bent en hoe je je voelt. Vaak voelt het de eerste keren anders dan ervoor, doordat het weefsel nog kwetsbaar is en hormonen na een bevalling verschuiven.

Wanneer postnatale seks weer kan

Er is geen kalender die dit voor je invult. Thuisarts.nl adviseert te wachten tot je vagina genezen is en je geen bloedverlies meer hebt. Vaak is dat na een week of vier, maar bij een inknip, een scheur of een keizersnede kan het langer duren. Neem een vrouw die zes weken na haar bevalling het gevoel heeft dat het “hoort” te kunnen, maar er nog niet klaar voor is: dan telt haar lichaam en haar hoofd, niet een gemiddelde. Er is niets mis met langer wachten, en niets mis met eerder willen, zolang het genezen en prettig is. De nacontrole rond zes weken na de bevalling is een natuurlijk moment om vragen over herstel, pijn of anticonceptie voor te leggen aan je verloskundige of huisarts. Voor veel stellen komt seks trouwens pas maanden later weer op gang, en ook dat is gewoon binnen de marge.

Waarom het even anders voelt

Na een bevalling is er van alles veranderd. Thuisarts.nl legt uit dat het slijmvlies van de vagina vaak nog dun en kwetsbaar is, en dat je vagina minder vochtig wordt tijdens de seks als je borstvoeding geeft. Dat komt doordat het hormoon dat de melkproductie aanstuurt de aanmaak van oestrogeen laag houdt, waardoor de natuurlijke lubricatie afneemt. Pijn bij het vrijen is in deze periode ook niet zeldzaam: de prospectieve studie van Ellie McDonald en collega’s in BJOG laat zien dat pijn bij het vrijen in de maanden na een bevalling veel voorkomt. Meestal neemt dat met de tijd af naarmate het weefsel geneest en het lichaam zich herstelt. Waar een inknip of scheur is gehecht, kan het litteken de eerste maanden gevoeliger zijn; ook dat wordt doorgaans soepeler. Het helpt om te weten dat dit een fase is en geen nieuwe norm, en dat je er niets fout aan doet als het even anders voelt dan je gewend was.

Wat postnatale seks je kan geven, en wat het vraagt

Weer intiem worden na een bevalling gaat over meer dan het lichaam. Voor veel vrouwen is het een manier om zich weer verbonden te voelen met hun partner en met hun eigen lijf, dat maandenlang vooral in dienst stond van het kind. Tegelijk vraagt het geduld: vermoeidheid, een ander lichaamsbeeld en de aandacht die de baby opeist, spelen allemaal mee. Ook voor een partner is het zoeken, want die ziet je lijf en jullie leven veranderen en weet vaak niet wanneer aandringen ongewenst is en wanneer afwachten juist afstand schept. Daar helpt praten meer dan raden. Wat het niet moet worden, is een verplichting of een test. Voel je je er nog niet klaar voor, dan is dat geen probleem dat opgelost moet worden, maar een tempo dat gerespecteerd mag worden.

Wat je zelf kunt doen

Een paar praktische dingen maken de eerste keren na de bevalling makkelijker.

• Wacht tot je genezen bent en geen bloedverlies meer hebt. Dat is de ondergrens die Thuisarts.nl aanhoudt, ongeacht wat je omgeving verwacht.
• Gebruik glijmiddel op waterbasis. Bij borstvoeding is je vagina droger; glijmiddel maakt het comfortabeler, en er is geen reden je daarvoor te generen.
• Neem de tijd om opgewonden te raken. Als het langer duurt voor je vochtig wordt, is dat normaal; haasten werkt averechts.
• Regel anticonceptie op tijd. Je kunt al zwanger worden vóór je eerste menstruatie terug is, dus wacht daar niet mee.
• Ga bij aanhoudende pijn naar de huisarts of verloskundige. Blijft het zeer doen, dan kan bekkenbodemfysiotherapie of ander onderzoek helpen.

Wat ik ervan zie

Ik ben geen arts en ga niet over je herstel. Wel spreek ik vrouwen die na een grote verandering in hun lichaam het gevoel kwijt zijn dat het ook van henzelf is, en niet er enkel is voor de zorg voor een ander. Wat mij opvalt, is hoeveel er verschuift zodra er geen doel meer is dat gehaald moet worden en er gewoon tijd en aandacht is. Niet als opdracht, maar als iets dat mag. De vrouwen die er het meest aan hebben, zijn zelden degenen die het snelst weer “de oude” willen zijn, maar degenen die zichzelf de ruimte gunnen om te ontdekken wat nú fijn voelt.

Meer lezen over postnatale seks

Binnen deze begrippenlijst leggen zwangerschapsseks de periode ervoor uit, en dyspareunie wat aanhoudende pijn bij het vrijen kan zijn. Buiten deze site geeft Thuisarts.nl de adviezen na de bevalling op een rij.

Waar dit op deze site past

Wil je na een bevalling rustig herontdekken wat intimiteit voor jou is, zonder dat er iets moet en helemaal in jouw tempo, dan lees je bij intiem samenzijn hoe een ontmoeting is opgebouwd. Praten kan altijd eerst, en dat verplicht tot niets.

Bronnen

• Ik ben net bevallen: belangrijke adviezen. Thuisarts.nl. Levert dat je wacht met seks tot je vagina genezen is en je geen bloedverlies meer hebt, dat het slijmvlies vaak nog dun en kwetsbaar is, en dat je vagina bij borstvoeding minder vochtig wordt, waarbij glijmiddel op waterbasis helpt.
• Ik ben net bevallen en wil niet zwanger worden. Thuisarts.nl. Levert dat je meteen na de bevalling condooms kunt gebruiken, de minipil vanaf drie weken en de meeste andere middelen vanaf zes weken, en dat je al zwanger kunt worden voor je eerste menstruatie terug is.
• Dyspareunia and childbirth: a prospective cohort study. Ellie A. McDonald, Deirdre Gartland, Rhonda Small & Stephanie J. Brown, BJOG, 122(5), 672-679, 2015. Levert dat pijn bij het vrijen in de maanden na een bevalling veel voorkomt.

Verwante begrippen

Postnatale seks hoort bij de periode rond een bevalling. De begrippen hieronder plaatsen het in dat kader.

• Zwangerschapsseks. Seks tijdens de zwangerschap, de periode die aan de postnatale fase voorafgaat.
• Dyspareunie. Aanhoudende pijn bij het vrijen, iets om bij de huisarts te bespreken.
• Glijmiddel. Het middel dat droogheid na de bevalling comfortabeler maakt.
• Anticonceptie. Belangrijk al vroeg na de bevalling, omdat je voor je eerste menstruatie al zwanger kunt worden.