Weduwenvuur: verlangen naar aanraking tijdens de rouw

Er bestaat een Engels woord voor dat in het Nederlands nauwelijks gebruikt wordt: widow’s fire. Het beschrijft iets dat veel weduwen overkomt en waar bijna niemand over praat: een plotseling, soms overweldigend verlangen naar seks of aanraking, kort na het overlijden van een partner.

Niet maanden later, als het “netjes” zou zijn. Soms al in de weken erna, tussen het regelen van de uitvaart en het opruimen van een kast door.

Waarom het zo overvalt

Omdat het niet past bij het beeld dat iedereen van rouw heeft. Je hoort verdrietig te zijn, uitgeput, misschien boos. Niet dit.

En omdat er niemand is aan wie je het kunt vertellen. Je kinderen niet. Je vriendinnen meestal ook niet, want die zitten in de troostmodus en dit past daar niet in. Het gevolg is dat je er in je eentje mee zit, en dat je er bovenop het verdriet ook nog schaamte bij krijgt.

Wat er lichamelijk gebeurt

Rouw is voor een lichaam vooral stress, en langdurige stress. Wat er in die maanden aan aanraking wegvalt is enorm. Seks, ja. Maar vooral de honderd kleine dingen die niemand meetelt. Een hand in je nek. Een arm in het voorbijgaan. Warmte naast je in bed.

Aanraking is geen luxe voor een lichaam maar een regulator. Onderzoek naar aanraking, waaronder het werk van Tiffany Field en het Touch Research Institute van de University of Miami, laat zien dat aanraking de drukreceptoren in je huid prikkelt, de vagale activiteit verhoogt en het stresshormoon cortisol laat dalen. Valt dat helemaal weg op een moment dat je systeem toch al overbelast is, dan gaat je lichaam op zoek naar de enige route die het kent.

Verlangen is in die zin geen ontrouw en geen ongepastheid. Het is een lichaam dat probeert zichzelf te reguleren.

Waarom het niet betekent wat je vreest

Drie gedachten komen bij vrijwel iedereen langs, en ze kloppen geen van drieën.

“Ik vergeet hem.” Nee. Verlangen naar aanraking is een lichamelijk signaal, geen uitspraak over wie je mist. Er zijn weduwen die tijdens het verlangen huilen om hun man. Die twee dingen sluiten elkaar niet uit.

“Het is te vroeg.” Er bestaat geen termijn. De rouwtijd die anderen in gedachten hebben gaat meestal over hun eigen ongemak. Er is geen periode waarna het opeens toegestaan is, en er is dus ook geen periode waarin het verboden is.

“Het is vreemdgaan.” Vreemdgaan is per definitie iets wat je achter iemands rug om doet. Er was geen breuk, er was liefde, en die liefde blijft gewoon bestaan. Een ander toelaten wist hem niet uit.

Dat het toch zo voelt, komt doordat je lijf de oude reflex nog kent: er was jarenlang precies één iemand bij wie dit hoorde. Die reflex verdwijnt langzamer dan het verstand.

Wat je ermee kunt

Niets doen is een geldige optie. Bij een deel van de vrouwen zakt het vanzelf weg als de eerste maanden voorbij zijn, en dan is het vooral iets geweest dat je heeft verrast.

Maar wachten tot het overgaat is geen verplichting. En als je er wél iets mee wilt, dan is het goed om te weten dat er een tussenweg is tussen niets en een nieuwe relatie.

Wat de meeste weduwen die bij mij komen zoeken, is niet seks. Het is aanraking zonder dat er iets uit voortkomt: een avond waarin je weer wordt vastgehouden, of een nacht waarin je niet alleen wakker wordt. Geen man die de volgende ochtend wil weten waar hij aan toe is. Geen kennismaking met de kinderen die ergens aan de horizon opdoemt.

Dat is een reële behoefte en geen halfslachtige versie van iets anders.

Over de kinderen

De vraag die het vaakst terugkomt is niet “mag dit” maar “wat als ze erachter komen”.

Het eerlijke antwoord is dat ze het niet hoeven te weten. Er is niets aan te melden: geen naam die in beeld komt, geen nieuwe partner die aan tafel schuift, niets dat in jullie huis verandert. En wil je het ooit wél vertellen, dan is dat jouw keuze en niet iets waar je nu al over hoeft na te denken.

Wat het niet is

Dit is geen rouwbegeleiding, en niemand moet doen alsof een avond aandacht verdriet oplost. Blijft er iets vastzitten, schuldgevoel dat niet wegtrekt of een verlies dat je niet kunt plaatsen, dan is professionele hulp de betere weg. Dat zeg ik dan ook gewoon.

Waar het wel bij helpt: merken dat je lichaam er nog is, en dat verlangen voelen niet betekent dat je iets verraadt.

Meer over hoe ik dit begeleid staat op Seks na scheiding, waar het verlies van een partner een eigen deel heeft naast de scheiding. Want een weduwe herkent zich niet in een verhaal over opnieuw beginnen na een relatie die stukliep.