Wheel of Consent

Wat is de Wheel of Consent?

Wheel of Consent (Nederlands: geen ingeburgerde vertaling) is een model van Betty Martin dat aanraking indeelt met twee vragen: wie doet er iets, en voor wie is het. Uit die twee vragen komen vier rollen voort: geven, nemen, toestaan en ontvangen. Het model laat zien dat instemming meer is dan ja of nee zeggen, namelijk helderheid over voor wie een aanraking bedoeld is.

Hoe de vier rollen eruitzien in de praktijk

Neem een simpele aanraking: een hand die over een arm strijkt. Wie die hand beweegt en voor wiens plezier dat gebeurt, bepaalt in welke van de vier rollen je zit. Precies daar zit de winst van het model, want die twee dingen worden vaak door elkaar gehaald.

Een alledaags voorbeeld: je vraagt of je iemands rug mag strelen omdat jij het fijn vindt om te doen, en de ander vindt het goed. Dan neem jij, en de ander staat toe. Draai je het om en masseer je iemands rug zoals die dat wil, voor diens plezier, dan geef jij en ontvangt de ander. Dezelfde handeling, vier mogelijke betekenissen, afhankelijk van wie hem stuurt en voor wie hij is.

Hoe de Wheel of Consent werkt

De School of Consent legt uit dat het model twee assen kruist: wie doet er iets, en voor wie is het. Dat levert vier kwadranten op, elk met een eigen soort afspraak:

1. Geven: jij raakt de ander aan zoals die het wil, voor diens plezier.
2. Nemen: jij raakt de ander aan zoals jij het wil, voor jouw plezier, met toestemming van de ander.
3. Ontvangen: de ander raakt jou aan zoals jij het wil, voor jouw plezier.
4. Toestaan: de ander raakt jou aan zoals die het wil, voor diens plezier.

Betty Martin, mede-oprichter van de School of Consent, heeft twee van de rollen hernoemd, zo staat op haar eigen toelichting: geven heet nu dienen en ontvangen heet aannemen. Ze zette het model volledig uiteen in haar boek The Art of Receiving and Giving: The Wheel of Consent uit 2021. Het onderscheid dat de school daarbij maakt, is dat van willen tegenover bereid zijn: geven en ontvangen zijn dingen die je zelf graag doet, nemen en toestaan zijn dingen waar je mee instemt.

Waarom mensen de Wheel of Consent gebruiken

De aantrekkingskracht is dat het iets vaags concreet maakt. Veel mensen weten wel dat instemming belangrijk is, maar lopen vast zodra een aanraking half voor de een en half voor de ander is. Door hardop te maken voor wie iets bedoeld is, komen verborgen patronen boven, schrijft psychotherapeut Moshe Ratson in Psychology Today.

Wat het oplevert, verschilt per persoon:

• Voor wie snel geeft maakt het model zichtbaar hoe vaak diegene dient uit gewoonte, en hoe zelden diegene om iets voor zichzelf vraagt.
• Voor wie moeite heeft met ontvangen wordt duidelijk dat toestaan iets anders is dan willen, en dat je een aanraking mag laten gebeuren zonder dat je hem hoeft te wíllen.
• Voor een stel samen haalt het de aanname weg dat allebei precies hetzelfde willen, en geeft het taal om te zeggen wie waar plezier aan beleeft.

Wat het model niet doet, is verlangen maken. Een rol benoemen helpt je kiezen, maar of je iets fijn vindt, blijft je eigen ervaring. De Wheel of Consent is een lens, geen voorschrift.

Wat de Wheel of Consent niet is

“Instemming is gewoon ja of nee.” Dat is precies wat het model nuanceert. De School of Consent laat zien dat dezelfde ja iets heel anders betekent als je iets neemt dan als je iets toestaat, en dat het verwarren van die twee de plek is waar mensen zich achteraf gebruikt voelen.

“Geven is goed en nemen is egoïstisch.” In het model zijn alle vier de rollen even legitiem. Het misverstand ontstaat doordat we nemen met grijpen verwarren, terwijl nemen in dit model juist volledige toestemming van de ander veronderstelt.

Wat ik ervan merk

De rol waar de meeste vrouwen zich ongemakkelijk bij voelen, is ontvangen. Ik ben Victor, gigolo met een achtergrond als psychotherapeut, en ik zie hoe vaak iemand een aanraking meteen wil beantwoorden, alsof genieten zonder iets terug te doen niet mag. Het model geeft daar een naam aan, en zodra dat gebeurt, wordt ontvangen ineens iets wat mag in plaats van iets om je voor te verontschuldigen. Dat is voor mij de kern van waarom ik ermee werk: het maakt bespreekbaar wat anders onuitgesproken scheef blijft. Hoe ik toestemming vooraf met je bespreek, staat op toestemming.

Wat je zelf kunt doen

• Vraag jezelf bij een aanraking af voor wie die is, voordat je hem geeft of aanneemt, want dat ene vraagje voorkomt de meeste misverstanden.
• Oefen het nemen met een kleine, expliciete vraag, bijvoorbeeld of je iemands hand even mag vasthouden omdat jij dat fijn vindt.
• Merk op wanneer je geeft uit plicht in plaats van uit zin, en zeg het als een aanraking eigenlijk niet voor jou hoeft.
• Spreek af dat toestaan mag stoppen. Iets laten gebeuren voor de ander is alleen veilig als je het ook weer mag intrekken.

Meer lezen over de Wheel of Consent

Op deze site sluit consent er direct op aan, met de bredere afspraken waar dit model een verfijning van is, en gaat grens over waar het toestaan ophoudt. Voor wat er na afloop hoort, staat nazorg klaar.

Buiten deze site geeft de School of Consent de helderste korte uitleg van de vier rollen, en zet Betty Martin het model volledig uiteen in haar boek The Art of Receiving and Giving: The Wheel of Consent (2021).

Bronnen

• The Wheel of Consent, Simply Explained. Rupert Alison, School of Consent. Levert de twee assen (wie doet er iets, voor wie is het), de vier rollen geven, nemen, ontvangen en toestaan met hun omschrijving, en het onderscheid tussen willen en bereid zijn.
• Betty Martin, the Wheel of Consent. Betty Martin. Levert dat het model op twee dynamieken rust die vier rollen opleveren, dat geven en ontvangen zijn hernoemd tot dienen en aannemen, en dat het model is uitgewerkt in haar boek uit 2021.

Verwante begrippen

• Consent. De pijler: instemming voor seks en spel, waar de Wheel of Consent een preciezere invulling van is.
• Grens. Waar het toestaan ophoudt; het model werkt alleen als een grens ook echt een grens mag blijven.
• Nazorg. Wat er na een intense uitwisseling hoort te gebeuren, zeker als iemand veel heeft toegestaan of gegeven.
• Safeword. Het woord dat het toestaan op elk moment kan stoppen, de veiligheidsklep onder het hele model.