Cutting

Wat is cutting?

Cutting is het snijden van patronen in de huid met een steriel mesje, waar branding hetzelfde litteken met hitte maakt. Het is een vorm van scarificatie: de snede is het middel, het litteken dat overblijft is het doel. Het valt onder bloedspel, en het is onomkeerbaar.

Hoe een snede wordt gezet

De handeling zelf is klein en dat is precies wat mensen misleidt. Een mesje gaat oppervlakkig door de bovenste huidlagen, in een lijn of een eenvoudig patroon, en er komt minder bloed bij vrij dan de meeste mensen verwachten.

Wat er daarna gebeurt is niet meer te sturen. De encyclopedie over scarificatie stelt dat het geen nauwkeurige praktijk is: huidtype, snijdiepte en de manier waarop de wond tijdens de genezing wordt verzorgd maken de uitkomst onvoorspelbaar vergeleken met andere vormen van lichaamsmodificatie. Littekens lopen bovendien uit tijdens de genezing, waardoor definitieve ontwerpen meestal eenvoudig zijn en details verloren gaan.

Dezelfde bron beschrijft ook hoe mensen het litteken opvallender maken: tatoeage-inkt in de verse snede wrijven, of prikkelende stoffen gebruiken om keloïdvorming te bevorderen. Daar gaat een sessie over in lichaamsmodificatie.

Waar op het lichaam, en waarom dat uitmaakt

De plek is bij cutting geen esthetische keuze maar een medische. Gauglitz en collega’s zetten in Molecular Medicine op een rij welke plekken vatbaar zijn voor een dik litteken.

Hypertrofische littekens, het opgeworpen type dat binnen de wondranden blijft, komen vooral op schouders, hals, borstbeen, knieën en enkels. Keloïd, dat juist buiten de oorspronkelijke wondranden uitgroeit, zit vooral op de voorzijde van de borst, schouders, oorlellen, bovenarmen en wangen. Oogleden, handpalmen, voetzolen en genitaliën zijn er minder gevoelig voor.

Twee factoren uit datzelfde overzicht bepalen de rest. Wonden die onder spanning staan door beweging of door hun plaats op het lichaam lopen meer risico, en genezing die langer dan tien tot veertien dagen duurt verhoogt de kans op een hypertrofisch litteken dramatisch. Huidskleur speelt ook mee: bij donkere huid ligt de gemelde keloïdincidentie in Afrikaanse bevolkingsgroepen tussen 6 en 16 procent.

Ook het tijdpad verschilt. Een hypertrofisch litteken ontstaat binnen vier tot acht weken, groeit tot zo’n zes maanden door en trekt daarna over jaren terug. Keloïd kan tot jaren later opkomen en gaat vanzelf niet meer weg.

Wat er na afloop moet gebeuren

Zodra het mesje weg is, is er geen scene meer maar een wond, en dan gelden gewone huisartsenregels.

Thuisarts.nl adviseert een wond schoon te spoelen met lauw water uit de kraan en alleen water te gebruiken: geen zeep en niets anders. Druk de wond dicht totdat die niet meer bloedt. Bel dezelfde dag de huisarts bij geel-wit vocht uit de wond, bij wondranden die dikker, warmer, roder of donkerder worden, bij toenemende pijn, bij koorts vanaf 38 graden of als je je ziek voelt.

Er zijn ook momenten om meteen te bellen: bloeden dat niet stopt, wondranden die niet tegen elkaar komen, hevige pijn, of verlies van gevoel of functie. Hechten gebeurt bij voorkeur binnen twaalf uur en heel soms nog binnen vierentwintig uur, dus twijfelen tot morgen is geen optie.

Misverstanden over cutting

“Ondiep snijden geeft geen litteken.” Bij cutting is het litteken het doel, en of het dik of dun wordt beslist je huid, niet je bedoeling. Dezelfde snede geeft op een schouder een andere uitkomst dan op een onderarm.

“Je tekent het patroon en dat komt er te staan.” Littekens lopen uit tijdens de genezing, waardoor het eindresultaat eenvoudiger uitpakt dan de tekening.

“Het is minder riskant dan naalden.” De hygiëne-eisen zijn dezelfde; het risicoverhaal staat bij bloedspel. Bij scarificatie is overdracht van hiv en hepatitis C beschreven via gedeeld gereedschap.

Wat ik er zelf van zie

Cutting doe ik niet. Blijvende fysieke schade staat op mijn no-golijst, en een litteken is precies dat. Dat is geen oordeel over wie het wel wil, het is alleen niet voor mij.

In gesprekken zie ik hetzelfde als bij branding: mensen vragen ernaar op het moment dat het gevoel op zijn hoogst is. Dat is begrijpelijk en het is het verkeerde moment. Wie het over drie maanden nog wil, gaat naar iemand die dit vakmatig doet.

Bijna iedereen die hiernaar vraagt zoekt het gevoel van iets onomkeerbaars. Dat gevoel is ook te bereiken met dingen die niet meegaan naar de volgende relatie.

Wat je zelf kunt doen

• Neem er maanden voor. Een besluit dat na drie maanden hetzelfde is, is een ander besluit.
• Vermijd schouders, borstbeen en bovenarmen als je een dik litteken wilt voorkomen; dat zijn de plekken die eruit springen in de literatuur.
• Gebruik steriel materiaal voor eenmalig gebruik, en deel nooit gereedschap.
• Spoel met lauw kraanwater, zonder zeep of ontsmettingsmiddel.
• Bel meteen bij bloeden dat niet stopt of wondranden die niet sluiten. Hechten kan bij voorkeur binnen twaalf uur.
• Let de dagen erna op pus, toenemende pijn, warmte, roodheid of koorts vanaf 38 graden.

Bronnen

• Ik heb een wond. Thuisarts.nl (Nederlands Huisartsen Genootschap, Federatie Medisch Specialisten en Patiëntenfederatie Nederland). Levert het advies om dicht te drukken tot het bloeden stopt en te spoelen met lauw kraanwater zonder zeep, de termijn van bij voorkeur twaalf uur voor hechten, de redenen om meteen te bellen, en de tekenen van infectie waarop je let.
• Hypertrophic Scarring and Keloids: Pathomechanisms and Current and Emerging Treatment Strategies. Gauglitz, Korting, Pavicic, Ruzicka & Jeschke, Molecular Medicine 17(1–2), 113–125, 2011. Levert het onderscheid tussen hypertrofisch litteken en keloïd, de vatbare lichaamsdelen, de keloïdincidentie van 6 tot 16 procent in Afrikaanse bevolkingsgroepen, en de bevinding dat genezing die langer dan tien tot veertien dagen duurt de kans op hypertrofisch litteken sterk verhoogt.
• Scarification. Wikipedia. Levert de genezingsduur van ongeveer zes tot twaalf maanden, het uitlopen van littekens waardoor details verdwijnen, de onvoorspelbaarheid door huidtype en snijdiepte, het inwrijven van inkt om het litteken zichtbaarder te maken, en de infectierisico’s met beschreven overdracht van hiv en hepatitis C via gedeeld gereedschap.

Verwante begrippen

• Bloedspel. Waar het hele risicoverhaal staat: steriel werken, handschoenen en het gesprek over soa-status.
• Branding en brandmerken. Hetzelfde blijvende teken, maar met hitte in plaats van een mes.
• Blood cupping en infuusnaalden. De vormen van bloedspel waarbij niets blijvends de bedoeling is.
• Edgeplay. De categorie waar cutting onder valt, met het kader dat erbij hoort.
• Knifeplay. Hetzelfde gereedschap zonder het litteken: kou, druk en dreiging, met de huid dicht.
• Scarificatie. De overkoepelende term, met de reden waarom de wond bij deze vorm van spel juist open blijft.