Spreidstang

Wat is een spreidstang?

Een spreidstang (Engels: spreader bar) is een stang met een boei aan elk uiteinde, die enkels, knieën of polsen op een vaste afstand uit elkaar houdt. Sluiten kan niet meer, en die onmogelijkheid is het punt: het lichaam blijft open zonder dat iemand het hoeft vast te houden.

Waar het woord spreidstang vandaan komt

Uit de orthopedie, en dat is in de krant te volgen.

Woordenboeken kennen het niet: de Geïntegreerde Taalbank geeft nul treffers op spreidstang in het Woordenboek der Nederlandsche Taal, met één treffer op spreiden als controle, en het Algemeen Nederlands Woordenboek voert het evenmin.

Het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek kent het wél, 250 keer. De oudste treffers, van 24 oktober 1953 in Ons Noorden en het Overijsselsch dagblad, gaan over een meisje met een hersenverlamming dat ‘s nachts beugels moest dragen “welke voorzien waren van een spreidstang van twintig centimeter om haar benen in een goede stand te laten groeien”. Een hulpmiddel dus, om benen uit elkaar te houden terwijl ze groeien.

Veertig jaar later staat hetzelfde woord in een heel andere kolom. In de kleine advertenties van het Algemeen Dagblad van 20 februari 1993 staat, tussen de 06-nummers: “De spreidstang tussen haar enkels. Iris’ overgave aan SM.” Diezelfde regel liep dat voorjaar wekenlang door. Tussen die twee vindplaatsen is het woord van de beugelmaker naar de scene verhuisd, met de betekenis intact: iets wat benen uit elkaar houdt en dat je niet zelf kunt dichtdoen.

Wat een spreidstang met je doet

Hij haalt je keuze weg zonder je pijn te doen, en hij haalt je evenwicht weg zonder dat je dat verwacht.

Liggend is het effect vooral mentaal: je merkt pas dat je je benen wilde sluiten op het moment dat het niet kan. Staand komt er iets bij. Met de enkels op vaste afstand kun je niet meer corrigeren, en een lichte duw of zelfs een schrikreactie levert een val op die je met geboeide polsen niet opvangt. Daarom beginnen mensen die dit vaker doen liggend of zittend, en pas later staand, met iets in de rug.

Wat je bij aanschaf merkt: de lengte bepaalt alles. Te kort en er gebeurt niets, te lang en je liezen protesteren binnen enkele minuten. Verstelbare stangen bestaan om precies die reden, en dat is de eerste vraag die ik terugkrijg van iedereen die er zelf een koopt.

Waar dit op deze site past

Een spreidstang speelt mee in een scène als de avond daarom vraagt, en of er een aan te pas komt bespreken we vooraf. Hoe zo’n avond wordt opgebouwd, staat op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (Delpher). Doorzocht via de SRU-dienst op de collectie DDD_artikel, gesorteerd op datum, met de OCR van de oudste treffers nagelezen. Levert het totaal van 250 artikelen met het woord spreidstang; de oudste twee, beide van 24 oktober 1953 (Ons Noorden en het Overijsselsch dagblad), over nachtbeugels “welke voorzien waren van een spreidstang van twintig centimeter om haar benen in een goede stand te laten groeien”; en de oudste erotische vindplaats, een 06-advertentie in het Algemeen Dagblad van 20 februari 1993: “De spreidstang tussen haar enkels. Iris’ overgave aan SM.”
• Geïntegreerde Taalbank, WNT en Algemeen Nederlands Woordenboek. Instituut voor de Nederlandse Taal. Leveren de negatieve vondst: nul lemma’s spreidstang in het Woordenboek der Nederlandsche Taal, met spreiden (één treffer) als positieve controle, en geen artikel spreidstang in het ANW.

Verwante begrippen

• Spreader bar. Hetzelfde voorwerp onder zijn Engelse naam, met wat die frase buiten de scene betekent.
• Bondage. De praktijk waar een spreidstang gereedschap voor is.
• Enkelboeien. De manchetten die er in de meeste gevallen aan hangen.
• One bar prison. De stang die polsen en enkels juist naar elkaar toe dwingt.
• Andreaskruis. Het meubel dat hetzelfde doet, maar dan met het hele lichaam en zonder dat je kunt lopen.
• D-ring. Het beslag waarmee een stang aan een boei of aan een ophangpunt wordt gekoppeld.